Tag Archives: علائم

علائم لخته شدن خون در مغز


وب سایت نبض ما: نه تنها افراد مسن بلکه جوانان به سکته مغزی، این بیماری کشنده مبتلا شده اند اما با وجود این آمار نگران کننده باز هم می توان با آگاهی از راه های پیشگیری و افزودن سطح آگاهی‌ها در خصوص این بیماری به کاهش آمار آن کمک کرد. بر این اساس برای آشنایی بیشتر با بیماری لخته شدن خون در مغز و نحوه پیشگیری از آن به سراغ دکتر داریوش نسبی تهرانی، متخصص مغز و اعصاب رفته‌ایم.

علائم لخته شدن خون در مغز

عوامل ایجاد کننده لخته خون در مغز کدامند؟

مغز همانند دیگر اعضای بدن رگهای خونی فراوانی دارد بنابراین در معرض گرفتگی و لخته شدن خون قرار دارد. گاهی رگ به دلایل رسوب چربی و مواد دیگر تنگ می‌شود و خون در آن لخته شود که اصطلاح ترومپوز گفته می‌شود. گاهی هم لخته خون در جایی دیگر از بدن تشکیل شده و از طریق قلب به مغز می‌رسد و باعث انسداد رگ می‌شود.

در واقع لخته شدن خون از عوارض انسداد رگ است و رگی که مسدود می‌شود منجر به نرسیدن خون به ناحیه‌ای که رگ مسئول خونرسانی به آن است می‌شود و در نتیجه آن ناحیه و بافت آسیب می‌بیند که اصطلاحا در مغز به آن سکته مغزی می‌گویند.

از طرفی شرایط محیطی، گرمازدگی زیاد یکی دیگر از علل لخته شدن خون بشمار می‌آید که در این حالت گرمازدگی باعث کاهش مایعات در خون و در نتیجه غلظت آن شده و این مسأله باعث انسداد رگ و نهایتا سکته مغزی می‌شود.

علائم ابتلا به لخته شدن در خون چیست؟

علائم این بیماری بسته به اینکه گرفتگی در کدام قسمت از مغز رخ می‌دهد متفاوت است. این علائم می‌تواند از علائمی سطحی و خفیف نظیر بی حسی یک قسمت از بدن که می‌تواند گذرا باشد شروع شود. همچنین فرد علائمی نظیر سکته شدید که منجر به فلج کامل نیمی از بدن شود و یا فرد را به کما ببرد داشته باشد.

اما ذکر این علائم بطور کلی به منظور هشدار به افراد ضرورت دارد: اگر فردی در نیمه‌ای از بدن هم دست و پا و صورت احساس کرختی، بی حسی و ضعف بدون سابقه قبلی کرد ممکن است علامتی از سکته مغزی باشد. اشکال در بیان و کلام بدون هیچ علتی به این صورت که فرد قادر به بیان کلمات نباشد از علائم این بیماری است.

معمولا این حالات حاد و سریع رخ می‌دهد، بطوریکه فرد در دقایق قبل خوب بوده اما یکباره دچار این حالات می‌شود. با مشاهده این حالات بیمار باید سریعا به مراکز درمانی ارجاع شود تا اقدامات تشخیصی برای او انجام شود.

آیا می‌توان از لخته شدن خون در مغز پیشگیری کرد؟

اگر افراد بیماری زمینه‌ای نظیر اشکال در دریچه قلب، ضربان قلب و سایر ناراحتی های قلبی دارند باید نسبت به درمان بیماری اقدام کنند. یکی از عوامل مهم بیماری فشارخون است که مدام باید کنترل شود زیرا بسیاری از موارد سکته مغزی بر اثر فشار خون های بالا ایجاد می‌شود.

چربی خون بالا و قند خون بالا هم می‌تواند از علائم لخته شدن خون و به دنبال آن سکته‌های مغزی باشد. سیگار و دخانیات و مواد مخدر روان گردان هم عوامل بسته شدن رگ هستند که برای پیشگیری باید از مصرف آنها اجتناب کرد. خوردن مایعات زیاد به رقیق شدن خون کمک می‌کند، افرادی که مایعات کمی مصرف می‌کنند در معرض سکته مغزی هستند.

به بیان دیگر علت بسیاری از سکته‌های مغزی که به دلیل لخته شدن خون ایجاد می‌شود در فصول گرم رخ می‌دهد زیرا مایعات بدن در این فصل کم می‌شود.

درمان لخته شدن خون در مغز به چه صورت است؟

برای درمان هنگامی که فرد یک وضعیت حاد دارد، باید بلافاصله خود را به مرکز درمانی برساند. در مرکز درمانی با انجام سی تی اسکن مغز پزشک در صورت مطمئن شدن به این نکته که گرفتگی رگ با دارو باز می‌شود دارو را تجویز می‌کند.

در صورتیکه زمان طولانی تری گذشته باشد درمان منوط به کاهش عوارض سکته می‌شود تا آسیب حیاتی به فرد نرسد.

زمانی که فرد علائم حاد را طی کرد، با توجه به عوارض سکته نوع درمان متفاوت است که معمولا درمانهای توان بخشی نظیر فیزیوتراپی و کار درمانی برای بیمار انجام می‌شود تا عضوی که دچار از کار افتادگی شده را بازتوانی کنند که متأسفانه درمان این امر طولانی و پرهزینه است و سالهای سال فرد درگیر مشکلات است.

داروهای متلاشی کننده لخته خون چه تأثیری دارند؟

این داروها چند سالی است وارد چرخه درمان شده است. نکته حائز اهمیت این است که بیماری باید به موقع تشخیص داده شود.

معمولا لازم است مدت زمان این تشخیص در سه تا شش ساعت اول باشد و اگر بیمار شرایط مناسبی داشت یعنی فشار خون و سن بالا و زمینه خونریزی نداشته باشد، می‌توان با تزریق این داروها رگ را باز کرد و از سکته مغزی جلوگیری کرد.

طب سنتی و داروهای گیاهی می‌توانند کمکی به درمان لخته شدن خون کنند؟

تجربه درست و علمی در این زمینه وجود ندارد عمدتا بخشی از درمانهای سنتی بر پایه پیشگیری استوار هستند تا نگذارند رگها بسته شود و بخشی دیگر زمانی است که عوارض ایجاد شده و کمک کند تا عوارض بیشتر نشود. بنابراین طب سنتی در مراحل حاد یعنی درمان سکته مغزی نقشی نمی‌تواند داشته باشد.

علائم لخته شدن خون در مغز

آیا مصرف داروهای رقیق کننده، برای تمامی افراد در سنین بالا ضرورت دارد؟

معمولا دارو را به عنوان پیشگیری نمی‌دهیم و اگر شرایطی باشد که نشان دهد فرد در معرض سکته‌های مغزی بوده در این حالت باید ازاین داروها استفاده کرد.

همچنین فرد باید زمینه لخته شدن خون را داشته باشد یعنی بیماری قلبی داشته باشد که مستعد لخته شدن خون باشد و یا بیماری خونی داشته باشد که مستعد این بیماری است. اما به صورت عمومی نمی‌توان برای تمامی افراد مسن آسپرین تجویز کرد و این امر اشتباهی است.

نقش تغذیه و ورزش در پیشگیری تا چه میزان اهمیت دارد؟

ورزش نقش تعیین کننده دارد زیرا باعث می‌شود گردش خون مغز بهتر شود بنابراین عامل پیشگیری خوبی است و تغذیه مناسب هم باعث عدم بسته شدن رگ می‌شود زیرا چربی خون و قند خون باید برای پیشگیری از این بیماری در حد تعادل باشد.

در سالهای اخیر به دلیل تغذیه نامناسب و مصرف بیش از حد غذاهای فست فودی چربی خون بالا رفته و شاهد بروز این بیماری در جوانان هستیم از طرفی استرس، آلودگی هوا و عدم تحرک زمینه افزایش آمار مبتلایان به لخته شدن خون در مغز و به دنبال آن بروز سکته‌های مغزی را فراهم کرده است.


علائم سرطان تخمدان


وب‌سایت پزشکان بدون مرز: سرطان تخمدان به عنوان «قاتل خاموش» نیز شناخته می شود زیرا نشانه های این بیماری اغلب بسیار جزئی هستند و همانند اتفاقی معمولی به نظر می رسند و از این رو تا زمانی که دیگر کار از کار گذشته توسط افراد نادیده گرفته می شوند. با این وجود، تفاوت در این است که این اتفاق ها تقریبا هر روز رخ خواهند داد و متوقف نمی شوند.

همان گونه که اشاره شد، متاسفانه نشانه های سرطان تخمدان اغلب زمانی جدی گرفته می شوند که بیماری پخش شده و پیشرفت بیش از اندازه آن دیگر فرصتی برای درمان موثر باقی نگذاشته است. تنها حدود ۲۰ درصد از موارد سرطان تخمدان به اندازه کافی زود تشخیص داده می شوند و فرصت برای درمان آنها وجود دارد. از این رو، قصد داریم در ادامه برخی نشانه های هشدار دهنده این قاتل خاموش برای بانوان را معرفی کنیم.

علائم سرطان تخمدان

درد شکم

درد در ناحیه لگن یا شکم که نسبت به مشکلات قاعدگی و سوء هاضمه عادی (به عنوان مثال، گرفتگی عضلات) بسیار متفاوت احساس می شود می تواند یکی از نشانه های سرطان تخمدان باشد. بیشتر بیماران از دردی در ناحیه شکم شکایت می کنند که به مدت بیش از دو هفته ادامه داشته است و با قاعدگی، اسهال یا آنفلوآنزا معده مرتبط نبوده است.

سوء هاضمه

سوء هاضمه مداوم، گاز، تهوع، یا دیگر مشکلات معده و روده مانند سوزش سر دل از نشانه های مشترک و پایدار سرطان تخمدان محسوب می شوند.

از دست دادن اشتها

سرطان تخمدان یکی از دلایل کاهش اشتها محسوب می شود. کاهش اشتها در بیماران مبتلا به سرطان تخمدان در نتیجه تاثیر بیماری بر سوخت و ساز یا تجزیه مواد غذایی به انرژی که سوخت مورد نیاز بدن را فراهم می کند، شکل می گیرد.

نفخ

نفخ مکرر یا گاز دردناک در ناحیه شکم یا لگن که از بین نمی رود، یکی دیگر از نشانه های سرطان تخمدان است. به عنوان مثال، اگر نفخ شکمی شما به اندازه ای است که موجب تنگ‌تر شدن ناگهانی لباس ها در ناحیه کمر شده است بدون این که تغییری در رژیم غذایی یا فعالیت های بدنی شما صورت گرفته باشد می تواند دلیلی برای ملاقات هرچه سریع‌تر با یک پزشک و مشورت با وی باشد.

تکرر ادرار

مشکلات ادراری مانند نیاز ناگهانی برای ادرار کردن و همچنین افزایش تعداد دفعات ادرار کردن می تواند یکی دیگر از نشانه های سرطان تخمدان باشند. این شرایط می تواند شامل بی اختیاری (از دست دادن کامل کنترل مثانه پیش از رسیدن به توالت) باشد که به تدریج پس از چند هفته بدتر نیز می شود.

احساس سیری سریع

در مراحل پیشرفته‌تر سرطان تخمدان، تومور سرطانی به تنهایی می تواند روی سطح معده در قسمت امنتوم و یا روی روده ها قرار گرفته و احساس سیری سریع را هنگام غذا خوردن در بیمار ایجاد کند. این شرایط به نام «سیری زودرس» شناخته می شود.

تغییر در یبوست و اسهال

تغییر در عادات روده مانند یبوست و اسهال، اغلب با سرطان تخمدان همراه هستند. این شرایط زمانی رخ می دهد که تومور سرطانی متورم شده و روی معده، روده، و مثانه فشار وارد می کند.

کمر درد

درد مداوم، آزار دهنده و مبهم در کمر یکی از نشانه های شایع سرطان تخمدان است. بسیاری از بانوان این درد را با احساس درد زایمان برابر می دانند.

کاهش وزن ناگهانی

کاهش ۱۰ پوند (۴٫۵ کیلوگرم) یا بیشتر از وزن بدن بدون این که رژیم غذایی خاصی داشته باشید یا به انجام تمرینات ورزشی بپردازید یکی از نشانه های رایج سرطان تخمدان در مراحل اولیه بیماری است. اگر چه ممکن است این شرایط را رخدادی خوشایند در نظر بگیرید، اما این کاهش وزن ناگهانی و غیر قابل توضیح را باید به سرعت به پزشک خود اطلاع دهید.

خونریزی واژن

یکی از هشدارهای کمتر شناخته شده اولیه سرطان تخمدان خونریزی نامنظم واژن خارج از چرخه منظم قاعدگی است. از دیگر اختلالات واژن می توان به ایجاد ناگهانی زخم یا تاول در این ناحیه، تغییر رنگ پوست، و ترشحات غلیظ واژنی اشاره کرد.


علائم و درمان اسهال و استفراغ کودکان


وب‌سایت کودک آنلاین: در کودکان معمولاً ویروس ها موجب اسهال و استفراغ می شوند. دست های خود را مکرر بشویید؛ زیرا اسهال ویروسی بسیار مسری است. در صورت ادامه و استفراغ بعد از چند بار تغذیه، احتمال کم شدن آب بدن نوزاد وجود دارد.

در صورتی که به کودک خود شیر می دهید و او به اسهال مبتلا شده است، دفعات شیردهی را بیشتر کنید و در صورت تغذیه با پستانک، کودک را با مایعات خوراکیِ بدون نیاز به نسخۀ پزشک که علاوه بر جبران آب از دست رفته، الکترولیت های بدن را نیز دوباره فراهم می آورد، تغذیه کنید. (نوشیدنی های فانتزی مصرف نکنید؛ زیرا دارای سدیم کافی نیستند)

 

 اسهال و استفراغ در نوزادان

این مایعاتِ جایگزین به صورت ساده یا با طعم های مختلف و بدون نیاز به نسخۀ پزشک در دسترس قرار دارند. نوع سادۀ آن را مصرف کنید، زیرا اغلب نوزادان طعم های گوناگون را دوست ندارند.

در صورت آبکی بودن مدفوع کودک، سعی کنید هر بار او را به نوشیدن چهار اونس محلول فوق وادارید. چنانچه اسهال کمتر آبکی باشد و دفع مدفوع نوزاد حالت عادی پیدا کند، تغذیه با شیر خشک را ادامه دهید.

گاهی مادران با استفاده از آب برنج یا جو موفق به درمان اسهال می شوند. (جو با برنج را بسیار نرم بپزید، آبکش کنید و مایع به دست آمده را با پستانک به کودک بدهید، به هر دو فنجان آب، یک چهارم قاشق مربا خوری نمک بیفزایید).

چنانچه کودک خسته و بی رمق به نظر می رسد، میزان ادرار او بسیار کمتر از حالت عادی شده است و گریه هایش اشک چندانی ندارند، ملاج او فرو رفته یا اسهال او بیش از یک هفته ادامه یافته است، با پزشک خود تماس بگیرید.

چنانچه کودکی که غذای سفت می خورد به اسهال مبتلا شود؛ رژیم او را موز، برنج، پوره سیب بخارپز و نان تست قرار دهید، تا اسهال کامل برطرف شود. بر غذاهای نشاسته ای مانند انواع نان، ماکارونی یا پاستا و بیسکویت تمرکز کنید. از آب سیب و آب انگور که موجب شدت یافتن اسهال می شوند، اجتناب کنید.

در صورت تهوع و استفراغ کودک، چند حوله روی سطوح در معرض خطر آلودگی پهن کنید. در مورد شیر مادر، زمان شیردهی – ولی نه تناوب آن – را کوتاه کنید.

در صورت یک یا دو بار استفراغ کودک، هر یک یا دو ساعت تنها از یک پستان و اگر بیش از دو بار استفراغ کند، هر نیم تا یک ساعت یک بار، پنج دقیقه شیر بدهید. بعد از گذشت هشت ساعت بدون استفراغ، برنامۀ قبلی شیردهی را از سر بگیرید.

برای کودکی که از پستانک تغذیه می شود، یکی از محلول های آبرسان فوق الذکر را شروع کنید و هر ده دقیقه یک قاشق شربت خوری محلول به او بخورانید و بعد از گذشت چهار ساعت بدون استفراغ، مقدار محلول را افزایش دهید. بعد از هشت ساعت، برنامۀ عادی تغذیه را شروع نمایید.

بابونه، نعناع یا زنجبیل می توانند به درمان دل بهم خوردگی کمک کنند. بابونه یا نعناع به صورت دم نوش کیسه ای و به صورت باز و فله ای در دسترس هستند.

در مورد زنجبیل از تازه بودن آن مطمئن شوید. برای استفاده چند برش از آن را در آب بجوشانید. در مورد کودک مبتلا به استفراغ شدید، علاوه بر محلول آبرسان، این درمان های گیاهی نیز مفید خواهند بود.

چنانچه نوزاد تنها یک بار استفراغ کرده باشد، چند اونس محلول در یک پستانک به او بدهید. به خاطر داشته باشید که این درمان های جایگزین برای کودکان بیش از شش ماهه مفیدند و برای نوزادی که هرگز چیزی به جز شیر مادر نخورده است، تجویز نمی شوند.

بار دیگر متذکر می شویم که با پزشک تماس بگیرید اگر:

– در کودک علائم کم آبی، مانند ادرار نکردن طی یک مدت هشت ساعته مشاهده شود.

– در استفراغ خون وجود داشته باشد.

– به نظر برسد که کودک به شکم دردی مبتلا است که بیش از چهار ساعت طول کشیده است.

– استفراغ و تهوع بیش از بیست و چهار ساعت ادامه یافته است.

– کودک واقعاً بیمار به نظر می رسد.


علائم اولیه بیماری آلزایمر


وب سایت روزیاتو: بیماری آلزایمر یکی از هولناک ترین بیماری های عصر ما است. اما با تشخیص به موقع بیماری، بهبود زندگی بیمار ممکن خواهد بود. در ادامه به یازده رفتاری می پردازیم که با بروز بیماری آلزایمر مرتبط هستند.

از علائم اولیه بیماری آلزایمر چه می دانید؟

بیماری آلزایمر چیست؟

در مغز یک انسان سالم ۱۰ بیلیون نورون وجود دارد که سیگنال های الکتریکی را به اعضای داخلی بدن و ماهیچه های آن انتقال می دهند. بیماری آلزایمر ارتباط میان نورون ها را از بین می برد و به این ترتیب موجب اختلال در عملکرد آن ها و مرگ سلول های مغزی می شود. از این زمان مغز شروع به تحلیل رفتن می کند.

بیماری آلزایمر ابتدا روی قشر مخ و همچنین بخش هایی از مغز اثر می گذارد که مسئول عملکرد حافظه و زبان هستند. در نهایت بخش اعظم مغز دچار آسیب می شود و شخص مبتلا به تدریج توانایی خود برای انجام کارهایش به طور مستقل را از دست می دهد.

۱- برنامه ریزی، پاسخ به سوالات امتحان و کار با اعداد برای فرد دشوار می شود

شخص در انجام برنامه ریزی و کار با اعداد به سختی قادر به تمرکز است. برای این اشخاص آماده کردن یک دستور غذای معمولی، محاسبه ی مخارج ماهانه و تعیین زمان لازم برای انجام کارها دشوار است.

۲- انجام کارهای روزانه ی خانه و وظایف شغلی دشوار می شود و فرد به تلاش بسیار بیشتری نیاز دارد

افرادی که به بیماری آلزایمر مبتلا هستند قادر نیستند کارها و فعالیت های روزانه ی خود را به آسانی انجام دهند. گاهی شخص سعی دارد از مسیری همیشگی به خانه برود اما ناگهان در شهر گم می شود یا قادر نیست به خاطر بیاورد بازی مورد علاقه اش را چطور باید بازی کند.

۳- احساس اضطراب در فرد افزایش می یابد و علائم افسردگی در او بروز پیدا می کند

اضطراب یکی از علائم افسردگی و همچنین از علائم اولیه و احتمالی بیماری آلزایمر است. افزایش احساس اضطراب با بالا رفتن میزان آمیلوئید بتا در مغز مرتبط است. پلاک های آمیلوئیدی (پلاک هایی سمی که در کار و ارتباط نورون ها اختلال ایجاد می کنند) اغلب در مغز افرادی شکل می گیرد که مبتلا به آلزایمر پیشرفته هستند و می توانند منجر به زوال عقل شوند.

۴- تشخیص زمان دشوار می شود و شخص به تدریج کنترلش را از دست می دهد

افراد مبتلا به آلزایمر درک خود از زمان را از دست می دهند. تشخیص آنکه چه روزی از هفته، چه وقتی از سال یا چه دوره ی زمانی است برای شخص دشوار است. آن ها به ندرت می توانند میان گذشت نیمی از ساعت و سپری شدن چندین ساعت تمایز قائل شوند اما متوجه هستند در حال حاضر چه می گذرد. آن ها اغلب فراموش می کنند چطور به یک مکان رسیده اند.

۵- درک شخص از تصاویر و روابط فضایی اشیاء دچار دگرگونی می شود

در بعضی اشخاص اختلال در بینایی می تواند از علائم اولیه ی بیماری آلزایمر باشد؛ به گونه ای که ممکن است خواندن، تمرکز روی متن، تخمین فاصله یا تشخیص رنگ ها برای شخص دشوار باشد.

۶- در گفتار و برقراری ارتباط اختلال به وجود می آید

علائم بیماری آلزایمر در ارتباطات فرد آشکار می شوند، مثل توقف های ناگهانی فرد در میانه ی گفتگو، دشوار بودن خلاصه کردن یک داستان برای شخص و تکرار دوباره ی یک ماجرا به دلیل اینکه فرد فراموش می کند قبلا آن را تعریف کرده است. علاوه بر این، اگر شخص در صحبت هایش از کلمات اشتباه یا ساختگی به جای کلمات معمول استفاده می کند، این مسأله هم می تواند از علائم آلزایمر باشد.

۷- فرد اغلب مواقع وسایل را گم می کند و قادر نیست کارهایی را که انجام داده به خاطر بیاورد

افراد مبتلا به بیماری آلزایمر در اغلب مواقع وسایل را در جایی غیر معمول می گذارند، آن ها را گم می کنند یا نمی توانند کارهایی را که قبل از گم شدن وسیله انجام دادند به خاطر بیاورند. به همین دلیل، دائما تصور می کنند از آن ها دزدی می شود.

۸- علاقه ی شخص به انجام وظایف شغلی، سرگرمی ها و برقراری ارتباط از بین می رود

با بروز بیماری آلزایمر، فرد به تدریج از فعالیت های معمول، سرگرمی ها، ورزش و فعالیت های فرهنگی امتناع می کند. او دیگر بازی تیم مورد علاقه اش را تماشا نمی کند، از ملاقات با دوستانش خودداری می کند، به جلسات ورزشی اش نمی رود یا سرگرمی های قدیمی اش را بی دلیل رها می کند.

۹- روحیه و ویژگی های رفتاری فرد دچار تغییر می شود

روحیه و خصوصیات اشخاص مبتلا به آلزایمر گاهی می تواند بی هیچ دلیل مشخصی دچار تغییر شود. آن ها ناگهان هراسان، مضطرب، خجالت زده، افسرده و بد گمان می شوند یا به سادگی و بر سر موضوعی کم اهمیت از کوره در می روند.

۱۰- انجام مقایسه و تصمیم در مورد ارزش وسایل برای فرد دشوار می شود

تصمیم گیری برای افراد مبتلا به آلزایمر امری دشوار است. به عبارت دیگر، فرد در ارزیابی قیمت یک کالا و ارزش حقیقی آن دچار مشکل می شود. به همین دلیل است که بعضی اشخاص قربانی کلاهبرداران می شوند.

بروز مشکل در ارزیابی بر ظاهر فرد هم اثر می گذارد؛ به گونه ای که شخص از توجه به خود، شانه کردن موها یا رعایت نکات ساده در بهداشت شخصی دست می کشد.

۱۱- حافظه ی فرد اغلب به درستی عمل نمی کند و او چگونگی کار با دست ها و پاها در فعالیت های معمولش را فراموش می کند

یکی از نشانه های آشکار بیماری آلزایمر اختلال در حافظه است؛ به گونه ای که به خاطر سپردن و یادگیری اطلاعات جدید برای شخص دشوار می شود. از طرفی دیگر، مهارت هایی که در طولانی مدت کسب شده بودند به تدریج از دست می روند، مثل توانایی دوچرخه سواری، بافتن یا نقاشی کردن.

اما چه رفتارهایی در افراد سالخورده طبیعی است و نشانه ی بیماری آلزایمر محسوب نمی شود؟

  • فرد گاهی مسائلی را برای مدتی کوتاه فراموش می کند.
    شخص گاهی در خصوص نام افراد دچار اشتباه می شود.
    گاهی پیدا کردن کلمات مناسب یا توصیف و نامگذاری یک چیز برای فرد دشوار می شود.
    شخص فراموش می کند امروز چه تاریخی، کدام روز هفته یا چه ماهی از سال است.
    عکس العمل های فرد دچار تأخیر است.
    شخص برای یادگیری مهارت های جدید و انجام کارهای پیچیده، به زمانی بیشتر از قبل نیاز دارد.


همه علائم کمبود پتاسیم


برترین ها – ترجمه از هدی بانکی: پتاسیم ماده‌ی معدنی ضروری است که عملکردهای زیادی در بدن دارد؛ به کنترل انقباضات عضلات کمک می‌کند، سلامت عملکرد اعصاب را حفظ می‌کند و تعادل مایعات را تنظیم می‌کند. اما بررسی‌ها نشان می‌دهد تقریبا ۹۸ درصد از آمریکایی‌ها به میزان کافی پتاسیم دریافت نمی‌کنند.

به نظر می‌ٰسد رژیم‌های غذایی غربی که غذاهای فرآوری شده در آن به غذاهای گیاهی مانند میوه‌ها ترجیح داده می‌شوند، عامل اصلی کمبود پتاسیم باشند، اما واقعیت این است که رژیم‌های غذایی کم پتاسیم به ندرت عامل کمبود پتاسیم یا هایپوکالمیا هستند. اگر سطح پتاسیم خون به کمتر از ۳٫۵ میلی اکی والان در لیتر برسد، کمبود پتاسیم تلقی می‌شود.

کمبود پتاسیم زمانی روی می‌دهد که بدن ناگهان مقدار زیادی مایعات از دست بدهد. دلایل معمول شامل استفراغ، اسهال، تعریق زیاد و خونریزی می‌شوند. در این مطلب ۸ علامت کمبود پتاسیم را برای‌تان می‌گوییم.

۱٫ ضعف و خستگی

ضعف و خستگی معمولا از اولین علامت‌های کمبود پتاسیم هستند. کمبود این ماده‌ی معدنی به چند دلیل سبب ضعف و خستگی می‌شود؛ اول اینکه پتاسیم به تنظیم انقباضات عضلانی کمک می‌کند. وقتی سطح پتاسیم خون پایین است، عضلات انقباضات ضعیف‌تری انجام می‌دهند. کمبود پتاسیم می‌تواند به نحوه‌ی استفاده‌ی بدن از مواد مغذی نیز اثر گذاشته و منجر به خستگی شود. مثلا برخی از شواهد نشان داده که کمبود پتاسیم می‌تواند تولید انسولین را مختل کرده و باعث افزایش قند خون شود.

همه علائم کمبود پتاسیم

۲٫ گرفتگی و اسپاسم عضلانی

گرفتگی عضلانی، انقباضات ناگهانی و کنترل نشده‌ی عضلات است که می‌تواند در صورت پایین بودن سطح پتاسیم در خون روی بدهد. پتاسیم در سلول‌های عضله کمک می‌کند تا سیگنال‌های فرستاده شده از مغز، انقباضات را انجام داده و همچنین به پایان برسانند. وقتی پتاسیم خون پایین است، مغز نمی‌تواند این سیگنال‌ها را به طور موثر جابجا کند. این اتفاق باعث می‌شود تنظیم انقباضات طولانی‌تر شوند، مثلا گرفتگی‌ها عضلانی.

۳٫ مشکلات گوارشی

مشکلات گوارشی دلایل زیادی دارند که یکی از آنها کمبود پتاسیم است. پتاسیم کمک می‌کند سیگنال‌ها از مغز به عضلات واقع در سیستم گوارشی منتقل شوند. این سیگنال‌ها انقباضات سیستم گوارشی را که غذا را زیرورو کرده و پیش می‌رانند تولید می‌کنند تا غذا هضم شود. وقتی سطح پتاسیم خون پایین است، مغز نمی‌تواند این سیگنال‌دهی را به طور موثر انجام دهد. از این رو، انقباضات سیستم گوارش ضعیف شده و حرکت غذا را کُند می‌کنند. این می‌تواند موجب مشکلات گوارشی چون نفخ و یبوست شود. ضمنا برخی مطالعات توصیه کرده‌اند که کمبود شدید پتاسیم می‌تواند منجر به از کارافتادن روده‌ها شود. اما سایر مطالعات دریافته‌اند که ارتباط بین کمبود پتاسیم و روده‌ی از کارافتاده کاملا مشخص نیست.

۴٫ تپش قلب

آیا تا به حال تجربه کرده‌اید که قلب‌تان شروع کند به تند تند تپیدن؟ به این حالت تپش قلب می‌گویند که معمولا با اضطراب و استرس مرتبط است. اما تپش قلب می‌تواند علامت کمبود پتاسیم هم باشد. زیرا جریان پتاسیم در داخل و بیرون سلول‌های قلب، ضربان قلب را کنترل می‌کند. پایین بودن سطج پتاسیم می‌تواند این جریان را تغییر دهد و منجر به تپش قلب شود. همچنین تپش قلب می‌تواند علامت آریتمی یا ضربان قلب نامنظم باشد که آنهم می‌تواند با کمبود پتاسیم ارتباط داشته باشد. آریتمی برخلاف تپش قلب منجر به بیماری‌های جدی قلبی می‌شود.

۵٫ سفتی و درد عضلات

درد و سفتی عضلات می‌تواند علامت کمبود شدید پتاسیم باشد. این علائم می‌توانند نشاندهنده‌ی نابودی سریع عضلات باشند که به آن رابدومیولیز می‌گویند. پتاسیم به تنظیم جریان خون به سمت عضلات کمک می‌کند. وقتی سطح پتاسیم شدیدا پایین باشد، رگهای خونی می‌توانند جریان خون به سمت عضلات را محدود کنند. یعنی سلول‌های عضله اکسیژن کمتری دریافت کرده که می‌تواند موجب پارگی و نشتی آنها شود. رابدومیولیز همراه با علائمی چون سفتی و درد عضله است.

۶٫ مورمور و کرخت شدن

افرادی که دچار کمبود پتاسیم هستند ممکن است دچار مورمور شدن و کرختی در اندام‌ها شوند. این اتفاق پارستزی نامیده شده و معمولا در دست‌ها و پاها روی می‌دهد. پتاسیم برای سلامت عملکرد اعصاب مهم است. پایین بودن سطح پتاسیم در خون می‌تواند سیگنال‌های عصبی را ضعیف کند و موجب مورمور شدن و کرختی شود. البته این علائم بی‌ضرر هستند اما تدام این کرختی و بی‌حسی می‌تواند علامت یک بیماری پنهان باشد. اگر پارستزی ادامه پیدا کرد بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

۷٫ مشکلات تنفسی

کمبود شدید پتاسیم می‌تواند موجب مشکلاتی در تنفس شود. زیرا پتاسیم به سیگنال‌دهی‌های ریه و انقباض و انبساط آن نیز کمک می‌کند که اگر مناسب نباشد سبب تنگی نفس خواهد شد. همچنین پایین بودن پتاسیم خون می‌تواند با بروز تنگی نفس، ضربان قلب را غیرعادی کند. یعنی خون کمتری از قلب به سمت سایر قسمت‌های بدن پمپاژ خواهد شد. خون، اکسیژن را به تمام بدن می‌رساند پس جریان خون مختل شده می‌تواند موجب تنگی نفس شود. ضمنا کمبود شدید پتاسیم می‌تواند مانع عملکرد درست ریه‌ها که عملی حیاتی است شود.

همه علائم کمبود پتاسیم
۸٫ نوسانات خلقی

کمبود پتاسیم می‌‌تواند سبب نوسانات خلقی و فرسودگی ذهنی شود. پایین بودن پتاسیم خون، سیگنال‌هایی را که به خفظ عملکرد بهینه‌ی مغز کمک می‌کنند دچار اختلال می‌کند. مثلا پژوهشی دریافت ۲۰ درصد از افرادی که دچار ناهنجاری‌های روانی بوده‌اند، کمبود پتاسیم داشتند. اما تحقیقات انجام شده تا کنون، آنقدر دقیق وکافی نیست که توصیه‌ی خاصی در این زمینه به شما بکنیم.

منابع پتاسیم

بهترین راه افزایش دریافت پتاسیم، خوردن غذاهای سرشار از پتاسیم است مانند میوه‌ها و سبزی‌ها و مغزها و حبوبات. طبق توصیه‌‌ی استاندارد، نیاز روزانه‌ی شما به پتاسیم ۴۷۰۰ میلی گرم است. در ادامه لیستی از غذاهایی را می‌گوییم که منابع عالی پتاسیم هستند.

. چغندر پخته شده: ۲۶ درصد از نیاز روزانه به پتاسیم

. سیب زمینی هندی پخته شده: ۱۹ درصد از نیاز روزانه به پتاسیم

. لوبیا سفید پخته شده: ۱۸ درصد از نیاز روزانه به پتاسیم

. سیب زمینی سفید پخته شده: ۱۶ درصد از نیاز روزانه به پتاسیم

. سیب زمینی شیرین پخته شده: ۱۴ درصد از نیاز روزانه به پتاسیم

. آوکادو: ۱۴ درصد از نیاز روزانه به پتاسیم

. لوبیا چیتی پخته شده: ۱۲ درصد از نیاز روزانه به پتاسیم

. موز: ۱۰ درصد از نیاز روزانه به پتاسیم

آیا باید مکمل پتاسیم مصرف کنید؟

توصیه می‌کنیم بدون تجویز پزشک مکمل پتاسیم مصرف نکنید. مطالعات نشان داده مکمل‌هایی که حاوی دوزهای بالایی از پتاسیم هستند می‌توانند به روده‌ها آسیب زده و موجب ضربان قلب غیرعادی شوند که خطرناک است. پتاسیم زیاد در خون می‌تواند موجب تجمع این ماده‌ی معدنی در خون شده و بیماری به نام هایپرکالمیا به وجود بیاید. هایپرکالمیا می‌تواند منجر به آریتمی شود.


انواع سردرد، علائم و راه‌های درمان آن


هفته نامه سلامت – مریم سادات کاظمی: همه ما ‌بارها «سردرد» را در موقعیت‌های مختلف زندگی تجربه کرده‌ و گرچه معمولا با خوردن یک مسکن، دوش آب گرم یا استراحتی کوتاه از آن رها شده‌ایم، اما آن را به‌عنوان یکی از کلافه‌کننده‌ترین ناراحتی‌ها می‌شناسیم.

معمولا سردردها بدون درمان خاصی بهبود می‌یابند، اما کسب اطلاعات دقیق و علمی ضرورتی است که در صورت نیاز به درمان خاص، فرصت تشخیص سریع را به فرد خواهد داد. از همین رو، گفت‌وگویی با دکتر علیرضا اکرمی‌نژاد، متخصص اعصاب و روان و مدرس دانشگاه انجام داده‌ایم تا بیشتر با انواع سردرد، علائم و درمان‌های موثر آشنا شوید.

سردردشناسی

 آقای دکتر! مهم‌ترین علت سردرد چیست؟

سردرد یکی از شایع‌‌ترین شکایت‌های پزشکی است که در بیشتر موارد علل خاصی ندارد و معمولا پس از مدتی بدون مصرف دارو و پس از چند دقیقه استراحت و خواب بهبود می‌یابد. البته در بعضی موارد نادر، سردرد غیرقابل‌تحمل می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های خطرناک مانند تومور مغزی باشد. درمان سردرد به عامل زمینه‌ساز سردرد بستگی دارد، اما در اغلب موارد مصرف داروهای مسکن معمول مانند استامینوفن بی‌ضرر است و به رفع سریع‌تر آن کمک می‌کند.

خانم‌ها بیش از آقایان دچار سردرد می‌شوند که معمولا ناشی از دوره عادت ماهانه است و طی دوران سالمندی نیز خانم‌ها و آقایان عموما کمتر دچار سردرد می‌شوند و دردها نیز شدت خفیف‌تری دارد.

 معمولا افراد شکایت یکسانی راجع به سردرد ندارند؛ چه از لحاظ بخش دردناک و چه شدت درد. به نظر شما چرا اینطور است؟

سردرد انواع مختلفی دارد که مهم‌ترین آنها را می‌توان سردردهای تنشی عصبی، میگرن، سردرد سینوزیت و سردرد خوشه‌ای برشمرد.

استرس و فشارهای عصبی طولانی‌مدت مهم‌ترین سردردهای تنشی عصبی هستند که تقریبا همه افراد آن را تجربه کرده‌اند. در این حالت عضلات پوست سر، گردن و صورت فشرده و منقبض شده و باعث گرفتگی و درد می‌شود. علل فیزیولوژیک دیگری مانند اضطراب، خستگی، فشار به گردن ناشی از کار طولانی با رایانه و… نیز می‌تواند زمینه‌ساز این نوع سردردها باشد.

میگرن معمولا سردرد بسیار شدیدی است که غالبا با ناتوانی در انجام فعالیت‌های روزمره همراه است. گرچه علل بروز آن هنوز به‌طور دقیق شناخته نشده، تغییرات هورمونی در زمان دوره عادت ماهانه، مصرف بعضی خوراکی‌ها مانند شکلات و پنیرهای مانده، بوهای شدید، کم‌خوابی و استرس می‌توانند زمینه‌سازآن شوند.

سردرد سینوزیت غالبا پس از عفونت مجاری تنفسی فوقانی مانند سرماخوردگی احساس می‌شود. در این حالت فرد علاوه بر سردرد معمولا از احتقان و گرفتگی بینی نیز رنج می‌برد. شدت این نوع سردرد به باکتری‌های عامل عفونت در سینوس‌ها بستگی دارد.

سردرد خوشه‌ای نسبت به انواع دیگر شیوع کمتری دارد و با درد بسیار شدید در یک طرف سر، پشت سر یا اطراف یک چشم بروز می‌کند و معمولا در یک زمان از روز طی چند روز، هفته یا سال فرد را آزار می‌دهد سپس ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها خاموش باشد. علل دقیق بروز آن هنوز مشخص نیست، اما مصرف الکل به‌عنوان یکی از فرضیه‌ها مطرح است.

سردردهای عصبی با چه علائمی همراه است؟

سردردهای تنشی عصبی معمولا فشار مداومی ایجادمی‌کنند و با درد تیرکشنده‌ای در تمام سر همراه‌اند. در بیشتر موارد، درد به‌تدریج زیاد و در قسمت بالای چشم‌ها تشدیدمی‌شود و احساس گرفنگی در پیشانی و گردن نیز ظاهر خواهدشد. درد ممکن است ساعت‌ها یا روزها ادامه داشته‌باشد. دردهای خفیف یا با شدت متوسط عموما نزدیک شب تشدید می‌‌شود.

 سردرد میگرنی و خوشه‌ای چطور است؟

سردرد خوشه‌ای در هر بار عود ۲۰ تا ۹۰ دقیقه طول می‌کشد. معمولا در زمان خواب شروع‌می‌شود و در یک سمت سر با درد بسیار شدید بروز می‌کند. علائم دیگری مانند قرمزی یا اشک‌ریزش چشم و افتادگی پلک در سمت بروز درد و همچنین احتقان و آبریزش بینی نیز دیده می‌شود.

شدت دردهای میگرنی از خفیف تا شدید متغیر است که معمولا از یک سمت سر شروع‌ می‌شود و غالبا به سمت دیگر نیز می‌رسد. مدت، شدت و مرکز درد در افراد و زمان‌های مختلف، متفاوت خواهد بود. دردهای میگرنی به نوعی حالت تپشی دارد و معمولا با حالت تهوع، استفراغ، اختلالات بینایی، حساسیت بالا نسبت به نور، صدا و بوها همراه است. حمله میگرنی می‌تواند چند ساعت یا روز طول بکشد، اما به‌طور متوسط ۱۲ تا ۱۸ ساعت خواهد بود. دردها چنان شدید و ناتوان‌کننده است که فرد قادر به انجام فعالیت‌های روزمره عادی نیست.

در چه مواردی سردرد را باید یک عامل خطر سلامت دانست؟

با اینکه سردرد مشکلی بسیار آزاردهنده است، الزاما نشانه‌ای از یک مشکل حاد سلامت نیست و تنها در بعضی موارد می‌تواند ناشی از پرفشاری خون (بالاتر از ۱۱۰/۱۸۰ میلی‌متر جیوه)، سکته، یا تومور مغزی و برآمدگی عروق مغز باشد. مننژیت نیز ممکن است با سردرد همراه باشد به‌خصوص اگر با درد ناگهانی همراه با تب، خشکی گردن و اختلال بینایی بروز کند.

در صورت بروز درد ناگهانی و بسیار شدید، تشدید درد در حالت درازکشیده یا عدم امکان خوابیدن، تشنج، کاهش هوشیاری و اختلالات فیزیولوژیک، حالت تهوع مداوم و استفراغ، تشدید درد طی دوره چند روز یا چند هفته‌ای و درد متفاوت با سردردهای همیشگی باید فورا به مراکز درمانی مراجعه کرد. در این‌باره ناتوانی عملکردهای عصبی مانند از دست دادن تعادل، ضعف، بی‌حسی یا مشکلات گفتاری و اختلالات بینایی ممکن است نشانه‌ای از سکته مغزی باشد و سردرد در چنین شرایطی زنگ خطر جدی خواهد بود.

چرا بیشتر خانم‌ها در دوران عادت ماهانه دچار سردرد می‌شوند؟

تغییرات هورمونی ناشی از دوره عادت ماهانه زمینه‌ساز سردردهای کم و بیش جدی در خانم‌ها در روزهای پیش از دوره عادت ماهانه یا طی آن می‌شود که به آن «میگرن عادت ماهانه» نیز گفته می‌شود. این نوع سردردها در بعضی افراد بسیار شدید و طولانی است و مانع از انجام فعالیت‌های روزمره آنها می‌شود. افت ناگهانی ترشح هورمون استروژن در چند روز پیش از شروع دوره و افزایش سطح پروژسترون در روزهای نخست شروع آن مهم‌ترین عامل زمینه‌ساز این سردردهاست. مصرف خوراکی‌های طبیعی برای حفظ سطح قند خون در حد طبیعی، خواب کافی، دوری از استرس و خستگی، مصرف مسکن‌هایی مانند استامینوفن و پرهیز از حضور در اماکن شلوغ و با نورهای تند می‌تواند به کاهش و تسکین سردرد در این روزها کمک کند.

روند تشخیص سردرد چگونه است؟

زمانی که سردرد مداوم و شدید باشد، پزشک آزمایش‌هایی را برای اطمینان از زمینه‌های جدی خطر مانند سکته مغزی یا مننزیت و… ضروری می‌داند. به‌طور کلی توجه به وضعیت عمومی بیمار مانند سطح استرس، شرایط شغلی و انجام آزمایش‌های دقیق به تشخیص نوع سردرد کمک می‌کند. در بعضی موارد نیاز به بررسی‌های دقیق‌تری از طریق ام آر آی، نوار مغز و… نیز خواهد بود.

چه روش‌های درمانی نوینی‌ را می‌توان برای تسکین سردرد مفید دانست؟

درمان حتما نیازمند تشخیص نوع سردرد و مصرف دارو تحت‌نظر پزشک است. در مورد سردردهای تنشی عصبی توجه به روش‌های کسب آرامش، استرحت، رژیم غذایی درست و ورزش در کنار مسکن‌هایی مانند ایبوپروفن و استامینوفن می‌تواند به کاهش درد کمک کند.

سردردهای سینوزیت معمولا با مصرف آنتی‌بیوتیک و درمان‌های لازم برای بهبود عفونت، رفع می‌شود. طی دوره درمان مسکن‌هایی مانند استامینوفن نیز تجویز می‌شود. در موارد درد خفیف میگرنی می‌توان از استامینوفن، آسپیرین و ایبوپروفن استفاده کرد اما اگر درد شدید و مداوم باشد حتما نیاز به درمان جدی‌تر و تجویز داروهای خاص توسط پزشک خواهد بود. سردردهای خوشه‌ای نیز به مسکن‌های معمول پاسخ نمی‌دهد و مراجعه به پزشک و درمان خاص را می‌طلبد.


تنگی کانال نخاع؛ علل، علائم و راه‌های درمان آن


هفته نامه سلامت – دکتر شاهد صدر*: مسعود کیمیایی، کارگردان سرشناس سینمای ایران که چندی پیش در تماس تلفنی با برنامه «دورهمی» به کسالت خود در ناحیه کمر و ستون فقرات اشاره کرده بود؛ اواخر بهمن ماه جراحی تنگی کانال نخاع را با موفقیت پشت سر گذاشت. پولاد کیمیایی، پسر این کارگردان محبوب، با اشاره به سابقه کمردرد در پدر خود و تاثیر فشارهای کاری بر آن اظهار داشت: «این عمل به دلیل شرایط سنی و بیماری قلبی پدر، بسیار پر خطر بود اما در نهایت با عدم پاسخگویی او در درمان های غیرتهاجمی مجبور به پذیرش آن شدند.»

علل، علایم، عوامل خطرساز و راه‌های تشخیص و درمان تنگی کانال نخاع؛ به بهانه جراحی اخیر مسعود کیمیایی کارگردان سرشناس سینمای ایراندرباره تنگی کانال نخاع

 جراحی این هنرمند بنام، بهانه ای شد تا در این مطلب به بیماری «تنگی کانال نخاع» و راه های درمان آن بپردازیم.

ستون فقرات

مخاط نخاع و اعصاب

ستون فقرات بدن انسان از ۷ مهره در ناحیه گردن، ۱۲ مهره متصل به دنده در ناحیه قفسه سینه و ۵ مهره در ناحیه کمر تشکیل شده است. این ستون که از قاعده جمجمه تا استخوان خاجی و دنبالچه امتداد دارد، از اعصاب و نخاع حفاظت می کند و به بدن توانایی حرکت، خم شدن، چرخش و ایستادن می دهد.

هر مهره از یک بخش قدامی (تنه) و یک بخش خلفی (قوس مهره ای) تشکیل شده است. بخش قدامی یا تنه شامل غضروف و دیسک می شود. دیسک مانند ضربه گیر، فشارهای وارد شده به ستون مهره ها را جذب و خنثی می کند. در بخش خلفی هر مهره سوراخ بزرگی وجود دارد که این سوراخ ها در طول ستون مهره ها و با قرار گرفتن در امتداد یکدیگر، کانال عبور نخاع را تشکیل می دهند. نخاع که تا مهره ۱ یا ۲ کمر امتداد دارد، از طریق یک خروجی از سمت راست و یک خروجی از سمت چپ ستون فقرات، ریشه های اعصاب را به سایر نقاط بدن می رساند. ریشه های مربوط به اعصاب کمری و خاجی، مسیری طولانی دارند و به شکل دم اسب از دو طرف ستون فقرات خارج می شوند. به همین دلیل این ناحیه، دم اسب نامیده می شود.

عوامل تنگی کانال نخاع

از عادت های اشتباه روزمره تا روماتیسم و سرطان

تنگی کانال نخاع معمولا بعد از ۵۰ سالگی ایجاد می شود و در خانم ها و آقایان شیوع یکسانی دارد. در واقع حدود ۸ تا ۱۰ درصد از افراد احتمال دارد این وضعیت را در طول زندگی خود تجربه کنند. استخوان مهره پنجم کمر معمولا به عنوان بزرگ ترین و ضخیم ترین استخوان مهره ای شناخته می شود چرا که وظیفه تحمل وزن و فشار از بالاتنه و پایین تنه را بر عهده دارد.

تنگی کانال نخاع نیز معمولا در مهره های ۴ و ۵ کمر ایجاد می شود. این وضعیت عوامل متعددی دارد که از جمله آنها می توان به اختلالات مادرزادی، تصادف و ضربه، آسیب های مکرر، سرخوردگی مهره، بالا رفتن سن، آرتروز و به وجود آمدن زائده های استخوانی در ستون فقرات، بیرون زدگی یا پارگی دیسک، توده های سرطانی و استخوانی، انحراف در ستون فقرات یا اسکولیوزیس، بیماری های سیستمیک مثل روماتیسم و بی ثباتی در ستون فقرات اشاره کرد. تنگی کانال نخاع در بیشتر موارد به علت عدم ثبات در ستون فقرات و عادت های نادرست در زندگی روزمره ایجاد می شود.

علل، علایم، عوامل خطرساز و راه‌های تشخیص و درمان تنگی کانال نخاع؛ به بهانه جراحی اخیر مسعود کیمیایی کارگردان سرشناس سینمای ایراندرباره تنگی کانال نخاع

علائم تنگی کانال نخاع

از بی حسی در اندام ها تا اختلالات جنسی

تنگی کانال نخاع و تنگی حفره عبور ریشه عصب می تواند منجر به درد، گزگز شدن، بی حسی، کرخی و حس گرفتگی در اندام های فوقانی یا تحتانی شود. این وضعیت با توجه به علت آن، مراحل و شدت های مختلفی دارد. علائم معمولا از یک ناحیه شروع می شوند و به تدریج شدت می یابند و به نواحی دیگر منشعب می شوند. اگر تنگی کانال نخاع به دنبال بیرون زدگی دیسک بین مهره ای ایجاد شده باشند، حتی می تواند باعث تحلیل رفتن عضلات شود زیرا ماهیچه ها در این وضعیت برای محافظت از دیسک دچار گرفتگی مداوم می شوند و بعد از مدتی قدرت خود را از دست می دهند. تنگی کانال نخاع در موارد شدید می تواند با بی اختیاری ادرار یا مدفوع و اختلالات جنسی نیز همراه باشد.

راه های تشخیص تنگی کانال نخاع

تاریخچه و معاینه؛ اولین و مهم ترین قدم در تشخیص

تنگی کانال نخاع و عوامل آن را می توان با بررسی تاریخچه بیمار، معاینه، تصویربرداری و تست های مختلف تشخیص داد. تاریخچه بیمار در این زمینه از اهمیت بالایی برخوردار است. برای مثال تنگی کانال نخاع در بدنسازان معمولا به علت سرخوردگی مهره ها ایجاد می شود اما در افراد مسن اغلب به دلیل آرتروز و به وجود آمدن زائدگی های استخوانی در ستون فقرات رخ می دهد.

معاینه برای تشخیص تنگی کانال نخاع معمولا با بررسی دامنه حرکتی ستون فقرات و توانایی حرکت کمر به جهت های مختلف آغاز می شود. بسیاری از مبتلایان به تنگی کانال نخاع قادر به کامل کردن دامنه حرکتی نیستند و حین خم شدن به جهات مختلف دچار درد می شوند.

در قدم بعدی می توان با تست استرس و اعمال فشار ملایم دست روی مهره ها، میزان تشدید درد را مشخص کرد. با کمک تست های نورولوژی درماتوم و میوتوم نیز می توان میزان حس پای چپ و راست و عملکرد و قدرت عضلات را از بالای لگن تا انگشت ها مورد بررسی قرار داد. تست رفلکس یکی دیگر از معاینات نورولوژی است که با بررسی پاسخ عصبی اندام تحتانی و تعادل آ« بین پای چپ و راست به تشخیص تنگی کانال نخاع و محل آن می پردازد.

در حالت عادی با ضربه چکش رفلکس روی تاندون، ماهیچه وادار به جهش می شود اما هنگامی که عصب تحت فشار قرار دارد، سرعت واکنش عضلات نسبت به این محرک کاهش می یابد. بنابراین تاخیر در رفلکس های تاندونی در این تست می تواند نشان دهنده فشرده شدن عصب باشد.

در نهایت اگر با انجام معاینات و تست ها و بررسی تاریخچه بیمار نتوان تنگی کانال نخاع و علت آن را تشخیص داد، باید از روش های رادیولوژی و تصویربرداری مثل ام آر آی و سی تی اسکن کمک گرفت.

علل، علایم، عوامل خطرساز و راه‌های تشخیص و درمان تنگی کانال نخاع؛ به بهانه جراحی اخیر مسعود کیمیایی کارگردان سرشناس سینمای ایراندرباره تنگی کانال نخاع

راه های پیشگیری از تنگی کانال نخاع

افزایش محور حرکتی لگن و کاهش خطر آسیب به نخاع

طبق آمارهای به دست آمده حدود ۸۰ درصد از افراد حداقل برای یک بار در طول زندگی خود کمردرد را تجربه می کنند. این موضوع اهمیت نقش عادت ها و وضعیت های اشتباه را در بروز نقص های عملکردی لگن و کمر نشان می دهد. برای توضیح در این مورد ابتدا باید با ساختار اسکلتی بدن آشنا شوید.

سیستم اسکلتی انسان را می توان به دو بخش استخوان بندی محوری (استخوان های اسکلت عمودی) و استخوان بندی ضمیمه ای (استخوان های اندام های بالایی و پایینی) تقسیم کرد. استخوان بندی محوری شامل جمجمه، ستون فقرات، دنده ها، جناغ سینه و استخوان خاجی می شود. استخوان بندی ضمیمه ای نیز استخوان های اندام های فوقانی چپ و راست (بازو، کتف، ترقوه، ساعدت و …) و اندام های تحتانی چپ و راست (لگن، ران، کشک، درشت نی، نازک نی، مچ پا و …) را در بر می گیرد.

این دو بخش می تواند مجزا از یکدیگر حرکت کند. برای مثال شما می توانید گردن خود را بدون تکان دادن دست ها حرکت دهید، اما محور حرکتی بعضی نواحی مثل کمر و لگن به یکدیگر مرتبط است. کوتاه شدن عضلات چهار سر و پشت ران و پر کار بودن عضلات فیله های کمر به علت قرار گرفتن در وضعیت های نادرست، نشستن های طولانی مدت و تضعیف عضلات باسن باعث شده اغلب افراد در محور حرکتی لگن دچار محدودیت شوند. در این وضعیت فشار بیشتری به مهره های کمر منتقل می شود. با تداوم و افزایش این فشار به مرور زمان دیسک های بین مهره ای تخریب و کانال نخاع تنگ می شود.

برقراری تعادل بین عضلات دو طرف بدن

اغلب افراد برای راحت تر انجام دادن امور روزمره، بدن خود را در وضعیت های نادرست و نامناسب قرار می دهند. برای مثال به جای خم شدن از مفصل لگن، از مهره های ستون فقرات به جلو خم می شوند یا گردن خود را حین نگاه کردن به گوشی تلفن همراه به سمت پایین خم می کنند.

جالب است بدانید گردن در حالت خنثی حدود ۶ کیلوگرم وزن دارد اما به ازای هر ۲ سانتی متری که به جلو خم می شود، ۴ تا ۵ کیلوگرم سنگین تر می شود. در این وضعیت، مهره های گردن تحت فشار مضاعف قرار می گیرند. خم شدن از کمر به سمت جلو بدون کمک گرفتن از عضله های فیله کمری نیز وزن و فشار بالاتنه را به مهر های ۴ و ۵ کمر و اولین مهره خاجی منتقل می کند. به همین دلیل است که افراد معمولا در این مهره ها دچار درگیری دیسک می شوند.

وضعیت های نادرست در زمان استراحت نیز می تواند منجر به آسیب ستون فقرات شود. برای مثال عادت به تکیه دادن به یک دلیل هنگام نشستن بعد از مدتی تعادل بین عضلات دو طرف مهره های ستون فقرات را مختل می کند. برای پیشگیری از تنگی کانال نخاع و اختلالات ستون فقرات باید عدم تعادل در عضلات را تشخیص داد و برطرف کرد.

کمردردتان را به حال خود رها نکنید

دردهای ناحیه کمر حتما باید تحت بررسی قرار بگیرند و علت یابی شوند. درد نشانه وجود یک اختلال در بدن است. مصرف داروهای مسکن و تزریق کورتون، درد و التهاب را به طور موقت کاهش می دهد اما عامل اصلی آن را برطرف نمی کند. برای رفع علائم و دردهای ناشی از تنگی کانال نخاع نیز باید ابتدا علت آن را پیدا کنیم. در غیر این صورت فرد مدتی پس از تزریق کورتون یا حتی جراحی ممکن است دچار مشکل شود. به همین دلیل است که اغلب بیماران مجبور می شوند تزریق را ۲ یا ۳ بار تکرار کنند و در معرض عوارض آن از جمله آرتروز زودرس و پوکی استخوان قرار بگیرند.

متاسفانه اغلب افراد، کمردرد را جدی تلقی نمی کنند و صرفا با استراحت به رفع آن کمک می کنند. اگرچه ممکن است کمردرد با استراحت کاهش یابد اما در اغلب موارد پس از مدتی عود می کند زیرا فرد همچنان عادت های اشتباه خود را ادامه می دهد.

درمان های غیرتهاجمی تنگی کانال نخاع

از تخت کشش تا فیزیوتراپی و تنظیم تطبیق مهره ها

استفاده از تخت کشش ستون فقرات می تواند با افزایش فاصله بین مهره ها از فشار عمودی وارد بر ریشه عصب و علائم ناشی از تنگی کانال نخاع بکاهد. از دیگر روش های کاهش درد و التهاب در تنگی کانال نخاع می توان به کمپرس سرد و گرم یا حمام کنتراست و استفاده از دستگاه های فیزیوتراپی اشاره کرد. تنظیم و تطبیق مهره ها نیز در بهبود این بیماری نقش مهمی ایفا می کند و باعث افزایش دامنه حرکتی عضلات و مفاصل می شود.

علل، علایم، عوامل خطرساز و راه‌های تشخیص و درمان تنگی کانال نخاع؛ به بهانه جراحی اخیر مسعود کیمیایی کارگردان سرشناس سینمای ایراندرباره تنگی کانال نخاع

استفاده از بریس فقط در موارد خاص

در بعضی موارد تنگی کانال نخاع، از بریس یا ارتوز نیز استفاده می شود. بریس ابزاری است برای حفاظت از اندام در برابر حرکت هایی که باعث تشدید درد و آسیب می شوند. این وسیله در اطراف اندام آسیب دیده قرار می گیرد و حرکت آن را کنترل می کند. البته استفاده از بریس برای طولانی مدت و موارد غیر حاد توصیه نمی شود زیرا این ابزار با ثابت نگه داشتن ماهیچه های مرکزی به تدریج منجر به ضعیف شدن آنها می شود. از آنجایی که عضلات مرکزی خود در محافظت از مهره های کمر نقش دارند، ضعیف شدن آنها می تواند احتمال آسیب را بالا ببرد.

حرکات اصلاحی و تقویت عضلات مرکزی

تقویت عضلات مرکزی از دیگر روش های موثر در پیشگیری و بهبود اختلالات ستون فقرات و تنگی کانال نخاع است که باید مرحله به مرحله و با نظارت پزشک انجام شود. ورزش ها و حرکات اصلاحی تجویز شده توسط پزشک با ورزش هایی که در باشگاه انجام می شوند، کاملا متفاوت هستند. پزشک با در نظر گرفتن آمادگی جسمانی فرد، حرکاتی برای او طراحی می کند که ضمن تقویت نواحی مورد نظر از آسیب بیشتر مهره های کمر جلوگیری کند. درست مانند که اتومبیل که بدون چرخ قادر به حرکت نیست، بدون انسان نیز بدون آمادگی های لازم نمی تواند به درستی حرکت کند. حتی اگر اتومبیل دارای ۴ چرخ باشد با کم باد بودن یکی از چرخ ها در حرکت دچار مشکل می شود. عضلات بدن نیز اگر در تعادل با یکدیگر قرار نداشته باشند در محورهای حرکتی خود دچار محدودیت می شوند.

افزایش ثبات و دامنه حرکتی مفاصل

دامنه حرکتی مفاصل با درجه بندی های مختلف تعیین می شود. برای مثال در وضعیت طاقباز، فرد باید قادر باشد پای خود را بدون خم شدگی زانو و تغییر در گودی کمر تا ۹۰ درجه بالا بیاورد اما اغلب افراد به علت محدودیت در دامنه حرکتی و کوتاه بودن عضلات پشت ران نمی توانند این حرکت را به درستی انجام دهند.

بدن برای حفظ عملکرد درست باید این درجه بندی ها را کامل کند. هر چه مفاصل دارای ثبات و استقامت بیشتر و دامنه حرکتی بازتری باشند، ستون فقرات کمتر در معرض آسیب قرار می گیرد. برای دستیابی به این اهداف باید از ورزش های مناسب یا تمرینات تجویز شده توسط پزشک استفاده کرد. توجه داشته باشید باز بودن محور حرکتی مفاصل بدون برخورداری از ثبات و استقامت در مفصل، خود می تواند احتمال آسیب را بالا ببرد.

علل، علایم، عوامل خطرساز و راه‌های تشخیص و درمان تنگی کانال نخاع؛ به بهانه جراحی اخیر مسعود کیمیایی کارگردان سرشناس سینمای ایراندرباره تنگی کانال نخاع

درمان های تهاجمی تنگی کانال

برای رفع علائم و درد ناشی از تنگی کانال نخاع در موارد شدید، گاهی فرد مجبور به استفاده از روش های نیمه تهاجمی مثل تزریق کورتون یا روش های تهاجمی مثل جراحی می شود. بعضی از علائم تنگی کانال نخاع مثل بی اختیاری ادرار و مدفوع، اختلالات جنسی و نشانگان دم اسب (علائم ناشی از آسیب به ریشه های اعصاب کمری و خاجی) به عنوان پرچم قرمز برای جراحی در نظر گرفته می شوند. به عبارت دیگر با مشاهده این علائم فرد چاره ای جز جراحی نخواهد داشت.

جراحی می تواند ۷۰ تا ۹۰ درصد از علائم بیمار بکاهد. نوع جراحی ستون فقرات به عوامل مختلف مثل سن و شرایط بیمار و شدت درگیری مهره ها بستگی دارد. در ادامه به انواع جراحی ها برای رفع تنگی کانال نخاع اشاره می شود.

لامینوتومی و لامینکتومی

برای رفع تنگی کانال نخاع معمولا از این دو روش استفاده می شود. در روش لامینوتومی، جراح مقداری از تیغه استخوانی لامینای مهره (قسمت پشتی قوس مهره ای) را می تراشد تا کانال نخاع گشاد و فشار از روی ریشه عصب برداشته شود.در روش لامینکتومی نیز تیغه لامینا به طور کامل برداشته می شود. این جراحی ها با بیهوشی عمومی و ایجاد یک برش کوچک در پشت بیمار انجام می شوند.

میکرودیسککتومی و دیسککتومی

در روش میکرودیسککتومی، جراح قسمتی از دیسک بین مهره ای که بر عصب فشار می آورد، خارج می کند. در روش دیسککتومی نیز کل دیسک مورد نظر از بدن خارج می شود. دیسککتومی با بیهوشی عمومی و یک برش کوچک در پشت بیمار انجام می شود. میکرودیسککتومی را می توان بدون بیهوشی و به صورت سرپایی در مطب نیز انجام داد.

علل، علایم، عوامل خطرساز و راه‌های تشخیص و درمان تنگی کانال نخاع؛ به بهانه جراحی اخیر مسعود کیمیایی کارگردان سرشناس سینمای ایراندرباره تنگی کانال نخاع

اسپاینال فیوژن

این روش، جراح مهره های درگیر را با پیچ به یکدیگر متصل کرده و در جای خود ثابت می کند تا فشار از روی عصب برداشته شود. این روش زمانی انجام می شود که بیشتر از ۲ دیسک درگیر باشد و آرتروز شدید در بیمار دیده شود؛ یعنی دیسک به قدری تخریب شده باشد که مهره به راست یا چپ افتادگی پیدا کند. فیوژن مهره های کمری، محور حرکتی طبیعی را در ناحیه مورد نظر به طور دائم کاهش می دهد.

استفاده از دیسک مصنوعی

در این روش، جراح دیسک بیرون زده را به طور کامل خارج کرده و آن را با یک دیسک مصنوعی جایگزین می کند. این روش با بیهوشی کامل و برش در پشت بیمار انجام می شود. دیسک مصنوعی تنها برای افرادی مناسب است که فقط در یک دیسک دچار مشکل هستند و از آرتروز و پوکی استخوان رنج نمی برند. برای مثال افراد جوانی که بر اثر تصادف یا حادثه دچار درگیری و آسیب در یکی از مهره ها شده اند، مورد مناسبی برای این جراحی هستند.

* متخصص کایروپراکتیک، عضو انجمن کایروپراکتیک ایران


علائم بیماری سوزاک


برترین ها: سوزاک یک عفونت مقاربتی است که از طریق رابطه جنسی گسترش پیدا می کند. در مردان، معمولا مجرای ادراری و در زنان معمولا مجرای خروجی مثانه، گردنه رحم و یا هر دو به این عفونت آلوده می شوند. این عفونت همچنین می تواند راست روده، مقعد، گلو و لگن را نیز آلوده کند. در موارد نادر، چشم ها نیز به این عفونت دچار می شوند.

اگر سوزاک به موقع درمان شود، نمی تواند مشکل خاصی به وجود بیاورد. اما اگر بدون درمان رها شود می تواند مشکلاتی جدی به وجود بیاورد.

علائم بیماری سوزاک

سوزاک درمان نشده در زنان می تواند به سمت رحم، لوله های تخمدان و تخمدان ها حرکت کند و آنها را نیز آلوده کند. این حالت می تواند منجر به بروز زخم های دردناک و التهاب شود که به آنها بیماری التهابی لگن (PID) گفته می شود. PID می تواند موجب نازایی و حاملگی خارج از رحم شود.

علایم بیماری سوزاک در میان تمام افراد به یک شکل بروز نمی کند و برخی به ویژه زنان متوجه علائم آن نمی شوند. به همین دلیل معمولا درمان آن به تعویق می افتد. اما اگر علایم خود را نشان دهند، معمولا تا ۱۰ روز پس از عفونی شدن، بروز می کنند. اما این بیماری پس از ۳۰ روز به طور کامل خود را نشان می دهد.

از علایم سوزاک در زن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ترشحات زرد یا سفید مایل به سبز از واژن

• درد بخش پایین شکم یا لگن

• سوزش ادرار ورم ملتحمه (قرمز چشم و یا خارش آنها)

• خونریزی بین دوره های قاعدگی

• تورم فرج

• سوزش گلو و تورم غدد گلو (زمانی که این بیماری به ناحیه دهان سرایت کند)

البته علایم این بیماری در زنان آنقدر ملایم هستند که معمولا بدون توجه باقی می مانند.

درواقع بسیاری از زنان مبتلا تصور می کنند دچار نوعی عفونت قارچی شده اند و شروع به خوددرمانی می کنند. از آنجایی که ترشحات واژنی علایم بیماری های گوناگونی می تواند باشد، بهتر است با مشاهده غیرطبیعی بودن آنها، حتما با پزشک مشورت کرد.

بیماری سوزاک در مردان با علایم زیر خود را نشان می دهد:

• ترشحات سفید یا زردرنگ متمایل به سبز از آلت تناسبی

• سوزش ادرار

• سوزش گلو

• تورم و یا دردناکی بیضه ها

• غدد متورم در گلو

علایم در مردها معمولا تا۱۴ روز پس از ابتلا بروز می کنند.