دارو‌های مجاز و غیر مجاز در بارداری


وب سایت نی نی بان: بارداری دوره‌ای بسیار حساس برای هر مادری است و گاهاً به علت بروز بیماری، خانم باردار مجبور است دارو مصرف نماید. در این مقاله سعی داریم شما را با داروهای مجاز و غیرمجاز دوران بارداری آشنا کنیم.

لیست داروهای مجاز در بارداری، دقت کنید

مشتقات پنی‌سیلین (آموکسی‌سیلین و آمپی‌سیلین): در دوران بارداری بی‌خطر هستند. مصرف پنی‌سیلین‌ها در دوران شیردهی هم مشکلی ایجاد نمی‌کند.

سسفالوسپورین‌ها: این داروها در بارداری بدون خطر هستند.

مترونیدازول: مترونیدازول کارسینوژن نیست و سبب اختلالات جنین نمی‌شود، ولی برخی اعتقاد دارند که بهر است از مترونیدازول بعد از سه ماهه اول بارداری استفاده شود. مترونیدازول در شیردهی بدون خطر است. البته توصیه می‌شود که به دنبال تجویز دوز دو گرمی دارو، شیردهی برای ۱۲ تا ۲۴ ساعت قطع شود.

آمینوگلیکوزیدها: تجویز این داروها به مادر با افزایش خطر اتوتوکسیسینه (آسیب رسانی به گوش) در جنین همراه است بنابراین بهتر است فقط در عفونت‌های گرم منفی شدید از آنها استفاده شود. آمینوگلیکوزیدها در دوران شیردهی منع مصرف ندارند.

کوتریموکسازول: تماس با این دارو در سه ماهه اول بارداری مختصری بر خطر ایجاد نقایص هنگام تولد (به ویژه نقایص قلبی-عروقی) می‌افزاید. برخی مطالعات بر افزایش خطر ابتلای جنین به نقایص لوله عصبی خبر داده‌اند. بهتر است این دارو در سه ماهه اول بارداری استفاده نشود. در نوزادان این دارو می‌تواند باعث افزایش هیپربیلی روبینمی (زردی) شود بنابراین بهتر است نزدیک به زمان وضع حمل استفاده نشود. در دوران شیردهی این دارو مشکلی ایجاد نمی‌کند.

نیتروفورانتوئین: این دارو در بیماران مبتلا به فاویسم می‌تواند سبب آنمی همولیتیک (حالتی از شعله‌ور شدن بیماری که توام با کم‌خونی ناشی از سلول‌های قرمز خون است) شود. بهتر است این دارو نزدیک به زایمان استفاده نشود. این دارو در دوران شیردهی منع مصرف ندارد.

اریترومایسین و آزیترومایسین: به عنوان جایگزین پنی‌سیلین‌ها استفاده می‌شوند. مصرف این داروها در شیردهی بلامانع است.

تتراسیکلین‌ها: این داروها می‌توانند سبب رنگی شدن دندان و اختلالات اسکلتی شوند. در مورد استفاده از این داروها در بارداری باید خطرات و فواید در برابر هم سنجیده شود. بیماری سیاه زخم از جمله مواردی است که در آن فایده مصرف داکسی سیلین بر عوارض آن برتری دارد.

کینولون‌ها: این داروها از جمله سیپروفلوکساسین بر روی غضروف در حال رشد (در حیوانات) اثر سمی دارند؛ بنابراین بجز در موارد شدید نباید از این داروها در دوران حاملگی استفاده کرد.

آنتی‌هیستامین‌ها: بیشتر آنتی‌هیستامین‌ها در دوران حاملگی بدون خطر هستند، اما برم‌فنیرامین با افزایش خطر ناهنجاری جنین همراه است. از جمله آنتی‌هیستامین های بی‌خطر در دوران حاملگی می‌توان به کلرفنیرامین، کلماستین، دیفن‌هیدرامین و داکسیلامین اشاره کرد. در مورد آنتی‌هیستامین‌های جدیدتر (آستمیزول، سیتریزی و لوراتادین) اطلاعات کافی در دست نیست، بنابراین بهتر است به عنوان خط دوم درمان از آنها استفاده کرد.

دکونژستان‌ها: بیشتر دکونژستان‌های خوراکی داروهای سمپاتومیمتیک هستند. از جمله این داروها می‌توان به پزودوافدرین، فنیل افرین و فنیل پروپانولامین اشاره کرد. مصرف پزودوافدرین در سه ماهه اول بارداری با گاستروشزی ۰ بیرون ماندن احشای شکمی از دیواره شکم همراه بوده است.

داروهای ضدسرفه: مصرف این داروها نظیر کدیین و دکسترومتورفان در حاملگی بی اثر هستند.

داروهای ضد آسم: آسم شایع‌ترین بیماری تنفسی مزمن در دوران حاملگی است که می‌تواند سبب زایمان زودرس، کاهش وزن نوزاد و… شود. تمامی بیماران باید سالانه واکسن آنفولانزا دریافت کنند.

بتاآگونیست‌ها: این داروها نظیر آلبوترول، تربوتالین و متاپروترنول استنشاقی خط اول درمان آسم حاد هستند. آگوئیست‌های استنشاقی گیرنده بتا در دوران حاملگی و شیرخوارگی بدون خطر هستند. تمامی این داروها می‌توانند سبب تاکی کاردی و دیگر اثرات قلبی-عروقی شوند. این اثرات معمولا خفیف و خودمحدود هستند.

گلوکوکورتیکوییدها: استروییدهای استنشاقی (بکلومتازون) نیز خط اول درمان آسم هستند که تراتوژن نیستند و در دوران شیردهی نیز می‌توان استفاده کرد اما گلوکوکورتیتکوییدهای سیستمیک می‌توانند خطر شکاف لب و کام را تا پنج برابر افزایش دهند.

داروهای آنتی دوپامبنرژیک: این داروها نظیر پرکلرپرازین، متوکلوپرامید، کلرپرومازین، پرفنازین، دروپریدول و هالوپریدول در مقایسه با آنتی‌هیستامین‌ها عوارض مادری بیشتری ایجاد می‌کنند و ممکن است با افزایش مختصر خطر نقایص هنگام تولد همراه باشند. بهتر است از پروکلرپرازین یا متوکلوپرامید به عنوان داروهای خط اول از این دسته استفاده شود. این داروها در شیردهی بدون خطر هستند. البته باید نوزاد را از نظر سداسیون (کاهش سطح هشیاری) تحت نظر داشت.

داروهای ضد ریفلاکس: آنتی اسیدها خط اول درمان و بدون خطر هستند و آنتی هیستامین‌های H2 در دوران حاملگی و شیردهی بدون مشکل هستند. می‌توان از داروهای پیش‌برنده نظیر متوکلوپرامید استفاده کرد. در ارتباط با سبزاپراید اطلاعات کمی وجود دارد. سوکرالفیت ممکن است سبب بهبود علایم شود. مصرف میزوپروستول در دوران بارداری ممنوع است. چون احتمال سقط را بالا می‌برد. بهتر است از مهارکننده‌های پمپ پروتون هم در بارداری استفاده نشود.

مسکن‌ها: آسپرین به راحتی از جفت عبور می‌کند و مصرف آن در سه ماهه اول بارداری با گاستروشزی همراه است. دوز بالای آسپرین با جدا شدن زودرس جفت همراهی دارد. بهتر است از آسپرین در دوران شیردهی استفاده نشود.


خبرگزاری آريا – براي ايجاد اشتها در وعده سحري، افطار را ساده ميل کنيد




توصيه هاي مشاور وزير و مدير کل دفتر طب ايراني وزارت بهداشت به روزه داران؛

براي ايجاد اشتها در وعده سحري، افطار را ساده ميل کنيد

خبرگزاري آريا- مشاور وزير و مدير کل دفتر طب ايراني وزارت بهداشت، در نشست آموزشي ويژه همکاران ستاد مرکزي وزارت بهداشت، بر اهميت خوردن سحري تاکيد کرد و ساده بودن افطاري را در ايجاد اشتها براي اين وعده موثر دانست.
به گزارش خبرگزاري آريا، دکتر محمود خدادوست، مشاور وزير و مدير کل دفتر طب ايراني وزارت بهداشت، در نشست آموزشي با موضوع «توصيه‌هاي طب ايراني ويژه روزه‌داران» که روز گذشته براي همکاران ستاد مرکزي وزارت بهداشت برگزار شد، با اشاره به دعاي ۲۳ صحيفه سجاديه گفت: در بخشي از اين دعا، آمده است: «بار خدايا، درود بفرست بر محمد و خاندان او و مرا عافيت ده، عافيتي کفايت‌کننده و شفابخش و عالي و افزاينده، عافيتي که از آن درتن من تندرستي زايد، عافيت اين جهاني و آن جهاني» و اين تاييدي است بر فراتر بودن ابعاد تندرستي از بعد جسماني و رواني که بايد به تمام ابعاد آن توجه شود.
وي با تاکيد بر تاثير بدن بر نفس و تاثير بيشتر نفس بر بدن به نقل از سيد اسماعيل جرجاني، افزود: رازي نيز در کتاب الحاوي آورده است که حتي اگر طبيب متوجه شد که اميدي به ادامه حيات و زندگي بيمار نيست، حق ندارد از روي نااميدي با او صحبت کند و اين صرف نظر از اعتقاد به اينکه مرگ و زندگي دست خدا است، به دليل تاثير بالاي نفس بر بدن که به بهبود شرايط بيمار، کمک مي‌کند.
مدير کل دفتر طب ايراني وزارت بهداشت با اشاره به اينکه بهترين هضم در هنگام خواب اتفاق افتاده و بي‌خوابي سبب ايجاد خشکي مي‌شود، بر توجه به اهميت خواب شبانه در ماه مبارک رمضان تاکيد کرد و گفت: بين زمان خوردن غذا تا خوابيدن، بايد فاصله باشد که اين فاصله بسته به نوع غذاي مصرفي و نوع هضم در هر فرد، متغير است، اما به طور متوسط، در نظر گرفتن حداقل دو ساعت فاصله زماني، توصيه مي‌شود و بايد برنامه غذايي در وعده افطار را بر اساس آن تنظيم کرد.
وي با تاکيد بر اهميت خوردن سحري براي جلوگيري از بروز ضعف در طول روزه‌داري، افزود: توصيه حکماي طب ايراني، خوردن غذا در هنگام وجود اشتهاي صادق و نه صرف پر کردن وعده‌هاي غذايي معمول است که براي ايجاد اين اشتها در وعده سحر، خوردن افطاري سبک در حد نان و پنير و سبزي يا گردو و نخوردن شام با توجه به فاصله کوتاه بين افطار تا سحر، توصيه مي‌شود.
مشاو وزير بهداشت بازکردن روزه با آب ولرم و خرما و يا آب ولرم و يک قاشق عسل را بهترين انتخاب دانست و با تاکيد بر ننوشيدن آب و مايعات سرد به عنوان اولين گزينه براي اين منظور و رفع عطش، گفت: در هنگام گرسنگي و ايجاد اشتهاي واقعي، حرارت معده بالا رفته و آماده هضم غذا مي‌شود که با توجه به ساعات طولاني روز و گرسنگي طولاني‌مدت در ماه رمضان، در هنگام افطار، معده در اوج حرارت خود قرار دارد و به عنوان اولين انتخاب براي بازکردن روزه، بايد از ماده‌اي استفاده شود که هم کمي حرارت معده را کاهش داده و به تعادل برساند و هم با کاهش ناگهاني آن، سبب اختلال در هضم غذاي بعدي و ايجاد نفخ نشود.
وي با اشاره به اينکه به دليل گرماي هوا و نخوردن آب در طول روز، يبوست يکي از مشکلات شايع روزه‌داري است و بايد از بروز آن که در طب ايراني به نام «ام‌المراض» معروف است، جلوگيري کرد، افزود: خوردن سبزي در وعده افطار براي کمک به اجابت مزاج توصيه مي‌شود، اما در سحر، استفاده از سبزي پخته مناسب است، چراکه مصرف سبزي خام، ميزان عطش در طول روز را افزايش مي‌دهد.

مصرف زياد غذاهاي سنگين در افطار، فرايند هضم را دچار اختلال مي‌کند
دکتر خدادوست با اشاره به قاعده کلي ضعيف بودن هضم معده در فصل تابستان و برعکس، تجربه بهترين هضم در فصل زمستان، تاکيد کرد: غذاهاي سنگين مانند هليم، شله‌زرد، کله‌پاچه و آش، در توان هضم معده در فصول گرم نيستند و با توجه به تقارن ماه مبارک رمضان در سال‌هاي اخير با روزهاي گرم سال، بايد تا حد امکان از زياده‌روري در مصرف اين نوع غذاها در وعده افطار، پرهيز کرد.
اين متخصص طب ايراني، عرق کاسني و شاه‌تره را در ترکيب با هم، معتدل و مقوي معده دانسته و با توصيه به مصرف آن در وعده افطار و سحر براي جلوگيري از بروز تشنگي در طول روزه‌داري، افزود: مي‌توان يک قاشق چاي‌خوري تخم غرفه را در يک نعلبکي ريخته و دو قاشق غذاخوري دوغ به آن اضافه کرد تا به خود جذب کنند و سپس تخم خرفه‌ها را نيز به ترکيب عرق کاسني و شاه‌تره افزود تا اثر ضد عطش اين ترکيب را افزايش دهد.
وي همچنين، مصرف فالوده خيار، سنکجبين يا هندوانه، سکنجبين را که از مخلوط رنده‌شده اين دو ميوه با سکنجبين به دست مي‌آيد، براي رفع تشنگي توصيه کرد و گفت: پرهيز از مصرف غذاهاي تند، سرخ‌کرده و چرب در وعده سحر و کاهش فعاليت فيزيکي و ورزش، به خصوص در ساعات گرم روز نيز براي پيشگيري از بروز تشنگي در طول روز، موثر است.
مدير کل دفتر طب ايراني وزارت بهداشت با تاکيد بر منع خوابيدن در طول روز به عنوان يک قاعده کلي در طب ايراني و تنها مناسب بودن خواب قيلوله در روزهاي طولاني تابستان که برخلاف تصور معمول، زمان آن قبل از ناهار است، افزود: به دليل روزه‌داري و نخوردن غذا در ماه مبارک رمضان، خوابيدن در طول روز براي تقويت قواي بدني و بازگرداندن رطوبت به بدن، به خصوص در افرادي که زياد تشنه مي‌شوند، توصيه مي‌شود، اما بايد توجه داشت که زمان آن هنگام غروب آفتاب و هنگام افطار که در طب ايراني به «خواب مرگ» معروف است، نباشد.


خبرگزاری آريا – بر خلاف باور عمومي، تشخيص قارچ هاي خوراکي از انواع سمي آن توسط مردم عادي امکان پذير نيست


بر خلاف باور عمومي، تشخيص قارچ هاي خوراکي از انواع سمي آن توسط مردم عادي امکان پذير نيست

خبرگزاري آريا- معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکي زاهدان هشدار داد: تشخيص قارچ هاي خوراکي از انواع سمي بر مبناي مشخصات ظاهري آنها نظير شكل، رنگ، بو و مزه کار مشكلي است که فقط توسط متخصصان و كارشناسان مجرب قارچ شناسي و گياه شناسي امكان پذير است.
به گزارش خبرگزاري آريا، دکتر فرزانه فرجيان با بيان اين مطلب گفت: برخي از سموم موجود در قارچ ها در برابر حرارت مقاوم مي باشند و در فرآيند پخت و پز قارچ بطور کامل از بين نمي روند و راهکارهاي تشخيصي ارائه شده توسط افراد عادي براي تمايز قارچ هاي سمي از نمونه خوراکي معتبر و قابل اعتنا نيست.
وي با اشاره به مسموميت تعدادي از هموطنان در اثر مصرف قارچ، توصيه کرد: از مصرف قارچ هاي خودرو مخصوصا قارچ هايي که در کنار درختان خشک شده مي رويند و يا قارچ هايي كه به صورت فله اي عرضه مي شوند، خودداري كنند و فقط از قارچ هاي بسته بندي داراي مجوزهاي سازمان غذا و داروي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي که در مراکز مجاز عرضه مي شوند، استفاده کنند.
معاون غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي زاهدان همچنين تصريح کرد: مصرف قارچ هاي خودرو توسط پرندگان و ساير حيوانات اهلي و وحشي نشانه غيرسمي بودن قارچ براي انسان نيست.
دکتر فرجيان توصيه کرد: در صورت مصرف قارچ و بروز علايم و نشانه هاي گوارشي از قبيل تهوع، استفراغ و اسهال از هرگونه خوددرماني و درمان علامتي پرهيز کرده و بيمار را هرچه سريعتر به بيمارستان يا مراکز درماني منتقل کنند و در صورت امكان، نمونه باقي مانده قارچ مصرف شده توسط بيمار  را براي بررسي و شناسايي كادر پزشكي بيمارستان به همراه داشته باشند.


خبرگزاری آريا – ارائه خدمات ۸۰ کلينيک سيار دندانپزشکي در مناطق محروم کشور


ارائه خدمات 80 کلينيک سيار دندانپزشکي در مناطق محروم کشور

خبرگزاري آريا- معاون اجتماعي وزارت بهداشت گفت: مشارکت هاي مردمي نقش مهمي در توسعه زيرساخت هاي سلامت و اجتماعي شدن نظام سلامت دارد و خوشبختانه در سالهاي اخير شاهد مشارکت گسترده مردم در حوزه سلامت بوده ايم.
به گزارش خبرگزاري آريا، دکتر سيد محمد هادي ايازي اظهار داشت: خيرين در سال ۹۵، بيش از ۱۵۰۰ ميليارد تومان به حوزه سلامت کمک کردند که در ساخت بيمارستان، مرکز جامع خدمات سلامت، خانه بهداشت، پايگاه سلامت، دانشکده، خوابگاه هاي دانشجويي و همراه سراي بيماران هزينه شد.
وي با اشاره به راه اندازي سامانه ياس ۱۹۰ به منظور ساماندهي مشارکت هاي خيرين در تامين نيازهاي حوزه سلامت، گفت: خوشبختانه طرح نذر سلامت با مشارکت بالاي جامعه پزشکي آغاز شد و برخي پزشکان در طول هفته، ساعات يا روزهايي را براي ارائه خدمات رايگان به نيازمندان اختصاص مي دهند.
دکتر ايازي با بيان اينکه ۸۰ کلينيک سيار دندانپزشکي در مناطق محروم کشور حضور مي يابند و به ارائه خدمات دندانپزشکي به مردم اين مناطق مي پردازند، افزود: ارائه خدمات بهداشتي و درماني به مردم ساکن در مناطق محروم و مرزي از اهداف مهم وزارت بهداشت و طرح تحول سلامت است و بخشي از اين خدمات نيز مربوط به خدمات دندانپزشکي مي شود.
معاون اجتماعي وزارت بهداشت يادآور شد: تعداد خيرين و نيکوکاران در کشور بسيار زياد است و بايد ظرفيتي ايجاد کنيم تا عمل خيرخواهانه آنها در حوزه سلامت انجام شود.
وي ضمن تاکيد بر اهميت نقش سازمان هاي مردم نهاد حوزه سلامت در ارتقاي توانمندي هاي سلامت جامعه، گفت: سازمان هاي مردم نهاد حوزه سلامت، برنامه هاي آموزشي، اقدامات فرهنگساز براي اصلاح رفتار و کمک به سلامت مردم و در نهايت توانمند سازي مردم را در دستور کار خود قرار داده اند.
معاون اجتماعي وزارت بهداشت در پايان تعداد سازمان هاي مردم نهاد حوزه سلامت در کشور را ۶۸۰ سازمان عنوان کرد و افزود: اين سازمان هاي مردم نهاد در بيماري هاي مختلف به مردم و وزارت بهداشت کمک مي کنند به عنوان نمونه در حوزه بيماري سرطان، ۷۲ سازمان مردم نهاد فعال وجود دارد و شبکه ملي سازمان هاي مردم نهاد حوزه سلامت راه اندازي شده است.


خبرگزاری آريا – پروژه اقتصاد مقاومتي در حوزه طب ايراني به زودي ابلاغ مي‌شود




با تصويب نهايي در سازمان‌ها و کميته هاي مربوطه؛

پروژه اقتصاد مقاومتي در حوزه طب ايراني به زودي ابلاغ مي‌شود

خبرگزاري آريا- پروژه اقتصاد مقاومتي در راستاي تحقق طرح ملي ادغام خدمات طب ايراني در نظام سلامت، با تصويب نهايي در سازمان‌ها و کميته هاي تخصصي مربوطه، به زودي از سوي ستاد فرماندهي اقتصاد مقاومتي ابلاغ مي‌شود.
به گزارش خبرگزاري آريا، با پيگيري‌هاي انجام شده و طي مراحل تصويب در جلسات ستاد وزارت بهداشت، سازمان برنامه و بودجه و کميته‌هاي کارشناسي ستاد اقتصاد مقاومتي، مقرر است پروژه اقتصاد مقاومتي در راستاي تحقق طرح ملي ادغام خدمات طب ايراني در نظام سلامت به مرحله اجرا درآيد.
اين پروژه که بر مبناي کاهش بار بيماري و هزينه‌هاي درمان و وابستگي دارويي با اتکاي بر طب ايراني در برنامه اقتصاد مقاومتي و در چارچوب منشور پروژه «نظام پکپارچه پيشبرد و پايش اقتصاد مقاومتي» (نيپا) تهيه شده است، به زودي از طرف ستاد فرماندهي اقتصاد مقاومتي ابلاغ مي‌شود.
سند اين پروژه شامل بندهاي ابتدايي مرتبط با اهداف كلي و كمي تعريف‌شده تا افق ۱۴۰۴ بوده و در بندهاي بعدي الزامات و مفروضاتي كه زيرساخت‌هاي ضروري براي تامين اهداف هستند، مشخص و در نهايت بودجه مورد نياز پروژه به آن اضافه شده است.
 همچنين دستيابي به افق‌هاي تعيين شده در اين پروژه تا سال ۱۴۰۴، مزاياي اثرات آن را در همه ابعاد مرتبط با طب ايراني از جمله پژوهش‌هاي مبتني بر شواهد، به منظور تاييد روش‌هاي درماني و فراورده‌هاي دارويي طب ايراني، حمايت از ايجاد مراکز استاندارد ارائه خدمات و ساماندهي مراکز موجود، توسعه اشتغال و كارآفريني و در کنار آن کاهش واردات دارو و تجهيزات درماني، مورد توجه قرار داده است.
گفتني است، پروژه اقتصاد مقاومتي در راستاي تحقق طرح ملي ادغام خدمات طب ايراني در نظام سلامت، در راستاي تحقق بند ۱۲ سياست هاي کلي سلامت، ابلاغي مقام معظم رهبري و عملياتي کردن چشم‌اندازهاي مندرج در سند ملي گياهان دارويي و طب سنتي کشور، مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي تنظيم شده که بر اساس آن مي‌بايست تا سال ۱۴۰۴، حداقل ۲درصد ارزش بازار دارو، ۴ درصد ارزش بازار درمان و ۱۰درصد ارزش بازار بهداشت کشور، از محصولات و روش‌هاي مبتني بر طب ايراني تامين شود.


خبرگزاری آريا – انتقال بيش از ۲۰ هزار مصدوم و بيمار توسط اورژانس هوايي در کشور


انتقال بيش از 20 هزار مصدوم و بيمار توسط اورژانس هوايي در کشور

خبرگزاري آريا- رييس اداره اورژانس هوايي کشور با اشاره به راه اندازي اورژانس هوايي از سال ۷۹ در کشور با همکاري وزارت بهداشت و وزارت دفاع، از انتقال بيش از ۲۰ هزار مصدوم و بيمار به مراکز درماني کشور توسط اورژانس هوايي از زمان راه اندازي تا کنون خبر داد.
به گزارش خبرگزاري آريا به نقل از وبدا، دکتر محمد سرور با بيان اين مطلب، اظهار داشت: از ابتداي آغاز طرح تحول سلامت تا پايان سال گذشته، ۷۲۲۵ ماموريت توسط اورژانس هوايي انجام و ۱۰۶۲۰ بيمار و مصدوم به مراکز درماني منتقل شده است.
وي با بيان اينکه تا قبل از آغاز طرح تحول سلامت، ۵ پايگاه اورژانس هوايي در کشور وجود داشت، افزود: در حال حاضر ۳۳ پايگاه اورژانس هوايي در کشور فعال است که در هفته آينده به ۳۸ پايگاه افزايش مي يابد.
رييس اداره اورژانس هوايي کشور گفت: ۶ بالگرد جديد اورژانس هوايي خريداري و در برخي از مناطق کشور از جمله گناباد، تهران، کرج، ايرانشهر و سمنان مستقر مي شوند همچنين بر اساس توافقات انجام شده ۲ فروند بالگرد جديد ديگر خريداري شده که به زودي به ظرفيت کشور اضافه مي شوند.
دکتر سرور به تشريح عمليات هاي اورژانس هوايي از آغاز طرح تحول سلامت تا کنون پرداخت و يادآور شد: ۵۶ درصد از تعداد کل مصدومان و بيماران انتقال داده شده مربوط به حوادث ترافيکي و ۲۵ درصد مربوط به حوادث غيرترافيکي بوده اند همچنين ۱۰ درصد از ماموريت هاي اورژانس هوايي مربوط به انتقال مادران باردار، ۶ درصد از ماموريت ها مربوط به بيماران قلبي و افراد دچار سکته قلبي شده و ۳ درصد نيز مربوط به بيماران دچار سکته مغزي شده بوده اند.
وي در خصوص پايگاه هايي که بيشترين ماموريت اورژانس هوايي را در سال ۹۶ انجام داده اند، گفت: پايگاه اورژانس هوايي تهران با ۳۴۳ ماموريت، پايگاه اورژانس هوايي اليگودرز با ۳۲۲ ماموريت و پايگاه اورژانس هوايي ايلام با ۱۸۴ ماموريت توانسته اند در سال ۹۶، در رده اول تا سوم فعال ترين پايگاه هاي اورژانس کشور قرار بگيرند.
رييس اداره اورژانس هوايي کشور در پايان يادآور شد: در پايگاه اورژانس هوايي اليگودرز لرستان که تعداد ماموريت هاي آن در سال ۹۶ در رده دوم قرار داشته، ۷۰ درصد از ماموريت ها با توجه به صعب العبور بودن مسيرها و عدم امکان تردد آمبولانس، مربوط به انتقال مادران باردار بوده و از زمان راه اندازي اين پايگاه تا کنون، مرگ مادران باردار در اين منطقه از کشور، ۵۰ درصد کاهش يافته است.


خبرگزاری آريا – ارتقاي شاخص هاي سلامت با اجراي طرح پزشک خانواده در روستاها




مدير کل مديريت خدمات سلامت عمومي سازمان بيمه سلامت ايران مطرح کرد:

ارتقاي شاخص هاي سلامت با اجراي طرح پزشک خانواده در روستاها

خبرگزاري آريا- مدير کل مديريت خدمات سلامت عمومي سازمان بيمه سلامت ايران گفت: برنامه پزشک خانواده روستايي بعد از ۱۳ سال ۲۸ميليون و۷۰۰ هزار نفر را تحت پوشش دارد و طي اين مدت شاخص هاي سلامت ارتقا و درجمعيت روستايي، مرگ و مير مادران باردار و مرگ کودکان زير يک سال و زير ۵ سال کاهش يافته است.
به گزارش خبرگزاري آريا، دکترمحمدرضا ميرزايي با اشاره به اينکه آموزش، سلامت و امنيت سه نياز پايه اي هر جامعه محسوب مي شود و دولت ها بايد اين نيازها را رايگان در اختيار مردم قرار دهند، افزود: سازمان جهاني بهداشت در همين راستا دولت‌ها را مکلف کرده است که خدمات بهداشتي و درماني سطح اول را بصورت رايگان در اختيار مردم  قرار دهند.
وي با بيان اينکه نظام سلامت درهرکشوري تابع سياست هاي کلان سازمان بهداشت جهاني است تصريح کرد:نظام سلامت درايران چند هدف اصلي دارد که مهمترين آن ارائه خدمات بهداشتي و بهينه به آحاد جامعه است که بايد عدالت در سلامت و افزايش دسترسي ها را در دورترين نقاط فراهم کند تا رضايت مردم جلب و شاخص هاي بهداشتي و درماني ارتقا يابد. سازمان بيمه سلامت ايران مي خواهد خدمات مناسب بهداشتي و درماني را به بيمه شدگان تحت پوشش خود ارائه دهد.
وي با اشاره به اجراي برنامه پزشک که از سال ۸۴ درراستاي ارائه خدمات بهداشتي و درماني به روستائيان درحال اجرا است افزود: اجراي طرح پزشک خانواده روستايي برنامه مشترک بين وزارت بهداشت و سازمان بيمه سلامت ايران است. بطوري که در روستاها به تعداد لازم پزشک، ماما و کادر سلامت درچهار هزارمرکز مجري اين طرح مستقر شده اند تا دسترسي هاي بهداشتي و درماني براي ساکنان روستايي، عشايري و همچنين شهرهاي زير ۲۰هزار نفرجمعيت فراهم شود.
مديرکل مديريت خدمات سلامت عمومي سازمان بيمه سلامت ايران گفت: هدف اصلي سازمان بيمه سلامت ارائه خدمات مطلوب و مناسب به حدود ۳۶ميليون بيمه شده تحت پوشش است تا دسترسي ها براي بيمه شدگان تسهيل يابد.
دکترميرزايي بابيان اينکه يکي ازاهداف سازمان بيمه سلامت حفاظت مالي مردم است، گفت: اين سازمان در برنامه پزشک خانواده روستايي خدمات درماني سطح اول را با دريافت ۵ هزار ريال فرانشيز و خدمات بهداشتي را رايگان در راستاي حفاظت مالي و کاهش پرداخت از جيب مردم ارائه مي‌کند. همچنين روستائيان در قالب نظام ارجاع و با پرداخت فرانشيز بسيار ناچيز، خدمات تخصصي و فوق تخصصي سرپايي و بستري با مراجعه به بيمارستان‌ها و واحدهاي درماني طرف قرارداد دريافت مي‌کنند.
مديرکل مديريت خدمات سلامت عمومي سازمان بيمه سلامت ايران افزود: يکي از اهداف کلان سازمان بيمه سلامت ايران، ارائه خدمات سلامت مناسب و کيفي به حدود ۳۶ ميليون نفر جمعيت تحت پوشش خود است. همچنين سازمان به دنبال صيانت و پايداري از حقوق بيمه‌شدگان، حفاظت مالي از آنها و کاهش پرداخت از جيب مردم و جلب رضايت جمعيت روستايي، عشايري و شهري است. اين مهم با مشارکت وزارت بهداشت و هدايت وزير بهداشت و همکاري و هماهنگي معاونين بهداشت و درمان در حال اجرا است.
وي تصريح کرد: سازمان بيمه سلامت دراواخرسال ۸۴ اجراي طرح پزشک خانواده روستايي را با اعتبار ۳۰۰ميليارد تومان شروع کرد که روز به روز درحال گسترش است.برنامه پزشک خانواده براي سه گروه جمعيت کل روستايي ، جمعيت عشايري و جمعيت شهرهاي کوچک زير ۲۰هزار نفر اجرا مي شود که هم اکنون اين گروهها جمعيتي بالاي ۲۸ ميليون نفر را شامل مي شوند.
دکتر ميرزايي افزود: برنامه پزشک خانواده روستايي امروز بعد از ۱۳ سال  ۲۸ميليون و ۷۰۰ هزار نفررا تحت پوشش دارد و خدمات بهداشتي و درماني کيفي را به روستائيان و عشاير ارائه مي کند. طي اين مدت شاخص هاي سلامت ارتقا و درجمعيت روستايي، مرگ و ميرمادران باردار و مرگ کودکان زير يک سال و زير ۵ سال کاهش يافته است.
وي تاکيد کرد: ارائه بسته خدمات روستايي هرسال در حال افزايش است و وزارت بهداشت و سازمان هاي بيمه گر به دنبال تشکيل پرونده سلامت الکترونيک، اجراي برنامه نظام ارجاع الکترونيک و ارائه خدمات کيفي و مناسب در سه سطح خدمات اول، دوم و سوم است که اين مهم نياز به مشارکت و همراهي مردم شريف و بزرگوار کشور است.


راهکارهای طب سنتی برای درمان نوزادان


مجله شهرزاد: درمانگران طب سنتی برای تجویز گیاهان دارویی به نوزادان و کودکان زیر ۲ سال هرگز به طور مستقیم داروی گیاهی یا گیاه را جز در موارد خاص برای نوزاد تجویز نمی‌کنند. آن‌ها معمولا داروهای گیاهی و گیاهان دارویی را به مادران شیرده تجویز می‌کنند تا خواص درمانی و شفابخش دارو‌ها به طور غیرمستقیم و از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شود.

 

از این رو این درمانگران توصیه اکید دارند که مادران بدون مشاوره با متخصص طب سنتی یا پزشک نوزاد هیچ داروی گیاهی و گیاه دارویی را به نوزادشان ندهند. چرا که گیاهان دارویی اگر چه در گروه بی‌خطر‌ترین و کم عارضه‌ترین دارو‌ها قرار دارند اما در صورتی این قابلیت را حفظ می‌کنند که توسط درمانگر طب سنتی برای فرد مناسب با مزاج و شرایط فیزیکی خاص تجویز شده باشد.

راهکارهای طب سنتی برای درمان نوزادان

طبیعی‌ترین شیوه درمان زردی

زردی یکی از شایع‌ترین بیماری‌ها و اختلال‌هایی است که در بدو تولد به سراغ اغلب نوزادان می‌آید. درمانگران طب سنتی برای درمان این بیماری از چند شیوه حمام درمانی، گیاه درمانی و اصلاح رژیم غذایی مادر استفاده می‌کنند تا به این ترتیب نوزاد مبتلا به زردی را درمان کنند.

 درمانگران طب سنتی بر این باورند که استفاده از ترکیب دو گیاه ترنجبین و شیرخشت می‌تواند در درمان این بیماری به نوزادان کمک کند. از این رو، این درمانگران در گام اول به والدین توصیه می‌کنند که با نظارت پزشک نوزاد و درمانگر طب سنتی از دو گیاه دارویی ترنجبین و شیرخشت برای درمان نوزادشان استفاده کنند. علاوه بر این، آن‌ها حمام درمانی نوزاد با جوشانده دو گیاه گل ختمی و گل بنفشه را نیز در بهبود حال نوزاد موثر می‌دانند و بر این باورند استحمام نوزاد با جوشانده تهیه شده از این گیاهان دارویی می‌تواند در بهبود هر چه سریع‌تر زردی نوزاد موثر باشد. این درمانگران در گام سوم به مادران این نوزادان ادویه‌ها و گیاهان دارویی خنک را تجویز می‌کنند تا این دارو‌ها از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شود و موجب درمان او شود. این سه گام از جمله موثر‌ترین شیوه‌های درمانی طب سنتی است که از زمان‌های دور برای بهبود زردی نوزادان مورد استفاده قرار گرفته است.

درمان زردی کمتر از ۱۰ روز

درمانگران طب سنتی معتقدند در صورتی که خانواده‌ها تحت نظارت متخصص طب سنتی از گیاهان دارویی برای درمان زردی نوزادشان استفاده کنند می‌توانند در عرض یك هفته تا ۱۰ روز این بیماری را از نوزادشان دور کنند. برای تهیه شربت ترنجبین و شیرخشت کافی است یك قاشق غذاخوری ترنجبین را در یك لیوان آب جوش بریزید و آن را به مدت ۵ ساعت خیس کنید. سپس ترنجبین را صاف کرده و به آن یك قاشق چای‌خوری شیرخشت اضافه ‌کنید و هم بزنید. این مخلوط را نیز صاف کرده و از آن ۲ ساعت یك بار، یک قاشق چای‌خوری به نوزاد بدهید. این کار را تا هنگامی ادامه دهید که مدفوع نوزاد به رنگ زردطلایی درآید. در این حالت زردی پوست نوزاد نیز باید به مرور کم و رنگ پوستش به حالت طبیعی بازگردد. علاوه بر این، استحمام نوزاد در جوشانده گل ختمی و گل بنفشه نیز در دورانی که او مبتلا به زردی است به درمان هر چه سریع‌تر او کمک می‌کند.

این نکته را جدی بگیرید

استفاده از برخی گیاهان دارویی مانند مصرف قرص‌های شیمیایی ممکن است با عوارضی همراه باشد اما در بیشتر موارد عوارض این داروهای طبیعی آنچنان کم رنگ است که می‌توان از کنار آن‌ها گذشت چرا که بیمار را با مسئله و مشکل اساسی رو به رو نمی‌کند. مصرف ترنجبین و شیرخشت نیز از این مسئله مستثنی نیست. این داروی گیاهی اگر چه به درمان زردی نوزادان کمک می‌کند اما ممکن است موجب بروز اسهال و دلپیچه در برخی از نوزادان شود. بنابراین باید این احتمال را در نظر داشت. در صورتی که والدین با مشاوره متخصص طب سنتی و تحت نظر او این کار را انجام دهند می‌توانند این مسئله را کنترل کرده و میزان آن را در نوزادشان به حداقل برسانند.

روغن بنفشه و درمان عرق سوز نوزاد

درمانگران طب سنتی بر این باورند که روغن گل بنفشه یکی از واجب‌ترین داروهای گیاهی است که باید در وسایل هر نوزادی موجود باشد. این روغن بهترین دارو برای درمان سوزش و التهاب پوست ناحیه ران نوزاد است که مهم‌ترین عامل آن حرارت و گرمای موجود در شیر مادر است، عارضه‌ای که سوزش و خارش آن ناراحتی بسیاری برای نوزاد به وجود می‌آورد. استفاده از یکی از روغن‌های گل سرخ یا گل بنفشه یا ترکیبی از هر دو آن‌ها می‌تواند در تسکین سوزش و بهبود التهاب ناحیه ران نوزاد تاثیر داشته باشد. اگر چه در کنار استعمال این روغن تدابیر دیگری مانند اصلاح رژیم غذایی نیز باید توسط مادر رعایت شود تا نوزادش کمتر مواد غذایی با طبع گرم را توسط شیر او دریافت کند. از این رو به مادرانی که نوزاد آن‌ها غالبا با سوزش در ناحیه ران مواجه است، توصیه می‌شود میوه‌های خنک مانند شاتوت، آلبالو، تمشک را بیشتر در وعده‌های غذایی خود بگنجانند. همچنین از ترکیباتی مانند آب هندوانه با سکنجبین، کاهو سکنجبین و مغزخیار با سکنجبین نیز برای کاهش میزان گرمی و حرارت شیرشان استفاده کنند تا نوزادشان کمتر دچار سوزش و التهاب ناحیه ران شود.

 

راهکارهای طب سنتی برای درمان نوزادان

درمان یبوست با غذادرمانی

یکی دیگر از شایع‌ترین و رایج‌ترین اختلالات دوران نوزادی یبوست است که معمولا به دلیل رعایت نکردن رژیم غذایی مادر در نوزاد بروز می‌کند. چرا که هر آنچه مادر در طول روز مصرف می‌کند از طریق شیر او به نوزاد منتقل می‌شود. از این رو درمانگران هنگام ابتلای نوزاد به یبوست ناشی از عدم رعایت پرهیزهای غذایی مادر به مادران توصیه می‌کنند که از غذا‌ها و خوراکی‌های ملین مانند آلو، اسفناج، بامیه و غذاهایی که با این سبزیجات و میوه‌ها تهیه می‌شوند مصرف کنند تا این مواد ملین از طریق شیر او به نوزاد منتقل شده و یبوست او را برطرف کند.

تنظیم ساعت خواب کودک با ماساژ

بسیاری از مادران از بی‌نظمی ساعت خواب نوزادشان شکایت دارند چرا که نوزادان معمولا شب بیداری دارند و در طول روز استراحت می‌کنند و می‌خوابند. این شب زنده‌داری‌ها برای مادر موجب می‌شود تا به مرور مادر ضعیف شود و این امر بر کیفیت و میزان شیر او تاثیر می‌گذارد. خوشبختانه در طب سنتی برای این مسئله نیز چاره‌ای وجود دارد. درمانگران طب سنتی ماساژ بدن نوزاد به ویژه ماساژ شکم نوزاد با روغن بادام شیرین را بهترین چاره برای تنظیم ساعت خواب او می‌دانند. این ماساژ کمک می‌کند تا به مرور بی‌خوابی شبانه کودک برطرف شود. ماساژ یک قطره روغن بنفشه روی پیشانی نوزاد نیز به هنگام شب تاثیر زیادی بر بهبود و تنظیم ساعت خواب او دارد.

از بیش فعالی پیشگیری کنید

بسیاری از مردم بر این باورند که خوردن کندر در دوران بارداری موجب افزایش هوش و ذکاوت بچه می‌شود. اگر چه در طب سنتی نیز به این موضوع اشاره شده اما به این نکته نیز اشاره شده که این گیاه دارویی باید در مدت زمان محدود و به مقدار مشخصی مصرف شود. خوردن کندر زیاد توسط مادر موجب بروز زردی در نوزاد و همین طور خشک شدن پوست او شده و در ‌‌نهایت بی‌قراری نوزاد را با خود به همراه دارد. از این رو مادران باردار باید مراقب باشند که مصرف این گیاه دارویی را با مشاوره با متخصص طب سنتی انجام دهند. مادران نباید در طول روز بیشتر از یک نخود از کندر بخورند و این میزان را نیز باید به مدت ۲ ساعت در دهان خیس کنند و بجوند.


مي‌توان نوزاد را سوار هواپيمـا كرد؟


مجله سیب سبز: خيلي از خانواده‌هایی که به تازگی یک نوزاد به جمعشان اضافه شده و  قصد دارند به مسافرت چند روزه با هواپیما بروند، مدام از خودشان مي‌پرسند آيا مي‌توانند با اين عضو جديد فسقلي به مسافرت بروند يا نه؟! اگر شما هم همين سوال را داريد خواندن مطلب زير را به شما توصيه مي‌كنيم.

مي‌توان نوزاد را سوار هواپيمـا كرد؟

توصيه‌هاي ايمني حين پرواز

– محفظه وسايل بالاي سرتان را پر نكنيد. گذاشتن اشياي سنگين و زياد در بالاي سرتان خطر سقوط آنها را هنگام تكان‌هاي هواپيما بيشتر مي‌كند.

– كمربندتان را بسته نگهداريد. اگر كمربندتان باز باشد، در موقع تكان‌هاي هواپيما ممكن است نوزادتان از دست شما بيفتد.

– طول پرواز چاي يا قهوه ننوشيد. نوشيدني‌هاي داغ ممكن است روي نوزاد شما بريزد.

– حتي‌الامكان از پروازهاي مستقيم استفاده كنيد. اگر ناچار باشيد بين مسيرتان در يك فرودگاه ديگر هم توقف داشته باشيد تعداد بلند شدن و فرود آمدن‌ها به جاي ۲ بار به ۴‌بار افزايش مي‌يابد.

– از پروازهاي شلوغ دوري كنيد. هر چه تعداد مسافران هواپيما بيشتر باشد، خطر بيمار شدن فرزند شما هم بيشتر است.

جاي مناسب را انتخاب كنيد

بهتر است هنگامي كه پروازتان را رزرو مي‌كنيد درخواست كنيد تا يك صندلي كنار راهرو را به شما اختصاص دهند كه تا حد امكان به سمت جلوي هواپيما نزديك‌تر باشد. معمولا سروصدا در قسمت عقبي هواپيما بيشتر است و گوش‌هاي حساس نوزاد را آزار مي‌دهد. به علاوه صندلي كنار راهرو به شما امكان تحرك بيشتر و فضاي آزادتري مي‌دهد. شما مي‌توانيد در زمان‌هايي كه تردد در هواپيما مجاز است از جايتان بلند شويد و در راهرو هواپيما قدم بزنيد و فرزندتان را آرام كنيد.

از چه سني مي‌توان شيرخوار را سوار هواپيما كرد؟

اين موضوع يكي از سوالات مشترك همه والدين است. بسياري از متخصصان كودكان پيشنهاد مي‌كنند بچه‌هاي زير يك ماه را سوار هواپيما نكنيد و بسياري هم حتي سن مجاز براي سفر هوايي را يك ماه و نيم مي‌دانند. به هر حال اين موضوع از نظر اينكه اصولا هواپيما به‌دليل جمعيت زياد داخلش مي‌تواند مكان تجمع انواع ميكروب‌ها باشد، اهميت دارد. بنابر‌اين به‌خصوص در مورد سفرهاي درازمدت بهتر است دست كم تا سن يك ماه و نيمگي فرزندتان صبر كنيد. ضمن اينكه مادر هم در طول ماه اول پس از زايمان به نوعي استراحت و بازسازي قواي جسمي نياز دارد.

مي‌توان نوزاد را سوار هواپيمـا كرد؟

مراقب گوش‌هاي ني‌ني باشيد

وقتي هواپيما در حال بلند شدن از روي باند فرودگاه است و نيز وقتي كه براي فرود آمدن ارتفاع كم مي‌كند، تغيير سريع فشار هوا در داخل كابين باعث مي‌شود تا به گوش مياني كودك فشار وارد شود. در چنين حالتي كودك دچار گوش‌درد مي‌شود و اين موضوع باعث ناآرامي و بيقراري او در طول پرواز خواهد شد. بنابر‌اين بهترين كار براي جلوگيري از اين مشكل آن است كه هنگام بلند شدن هواپيما و موقع فرود آمدن به نوزادتان شير بدهيد يا شيشه‌شير يا پستانك را براي مكيدن در دهان او بگذاريد. عمل مكيدن كمك مي‌كند تا فشار وارد شده بر گوش كمتر و درد نوزاد كمتر شود.  در ضمن اگر كودك شما دچار سرماخوردگي يا عفونت گوش مياني يا سرفه و هر نوع مشكل تنفسي است، حتما قبل از سفر با پزشك كودك‌تان مشورت كنيد تا داروهاي لازم را براي فرزندتان تجويز و شما را راهنمايي كند.

از كانگوروها ياد بگيريد

بهترين جا براي سفر كردن يك نوزاد، كريري است كه روي دوش شما آويزان شده باشد. وقتي فرزندتان مانند كانگوروها به شما چسبيده، اطرافيان كمتر مي‌توانند به او دست بزنند يا خم شوند و او را ببوسند. همين كار به كم كردن امكان عفونت و بيماري براي نوزاد كمك مي‌كند. به علاوه اين كريرها ايمني بسيار بالايي را براي نوزاد شما فراهم مي‌كنند و امكان حركت و فعاليت را در انواع حالت‌ها به شما مي‌دهند. وقتي سوار هواپيما شديد، سعي كنيد با آرام كردن نوزادتان او را بخوابانيد، چون نوزادان و شيرخواران زمان زيادي از شبانه‌روز را در خواب مي‌گذرانند، شايد شما هم اين شانس را داشته باشيد كه در كل مدت سفر هوايي كودك‌تان در خواب باشد!


خبرگزاری آريا – درمانگاه هاي تخصصي ديابت تاسيس، تجهيز و راه اندازي مي شوند




براساس تفاهم نامه همکاري سه معاونت بهداشت، درمان و آموزش:

درمانگاه هاي تخصصي ديابت تاسيس، تجهيز و راه اندازي مي شوند

خبرگزاري آريا- تفاهم نامه همکاري در زمينه تاسيس، تجهيز و راه اندازي درمانگاه هاي تخصصي ديابت به منظور ارائه خدمات استاندارد براساس راهنماهاي باليني(گايدلاين ها) ، بين معاونت‌هاي آموزشي، درمان و بهداشت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکي منعقد شد.
به گزارش خبرگزاري آريا، براساس اين تفاهم نامه که در راستاي برنامه ريزي هاي کلان جهت ارتقاي سلامت جامعه و با توجه به اسناد بالادستي نظير «سند ملي پيشگيري و کنترل بيماري هاي غيرواگير و عوامل خطر مرتبط» و «چارچوب ملي ارايه خدمت در بيماري ديابت» به امضا رسيد، دانشگاه هاي علوم پزشکي مکلف شدند که با ايجاد بستر لازم، زمينه دستيابي به اهداف مذکور در حوزه ديابت را فراهم کنند.
بر اساس اين تفاهم نامه، راه اندازي درمانگاه هاي تخصصي ديابت زيرمجموعه کلينيک ويژه مستقر در بيمارستان هاي آموزشي يا درمانگاه هاي تخصصي ديابت به شکل مستقل، راه اندازي سامانه ثبت اطلاعات، بکارگيري پزشک عمومي دوره ديده ديابت يا متخصص داخلي، مشاوره با پزشک فوق تخصص غدد در صورت نياز جهت طرح درمان يا تغيير آن، تجهيز و استقرار کلينيک زخم پاي ديابتي، تجهيز و استقرار واحد آموزش و تغذيه، آزمايشگاه و اتاق احيا و ارجاع به واحدهاي تخصصي در دستور کار قرار دارد.
همچنين مقرر شده است پس از اجراي مفاد اين تفاهم نامه، نتيجه اقدامات انجام شده در اين زمينه به وزارت بهداشت و کميته تعيين شده جهت پشتيباني و نظارت بر اجراي اين تفاهم نامه  اعلام شود.


1 2 3 95